فروشگاه اینترنتی بیگودی

سبد خرید من

سیاه دانه خواص ضد سرطانی

سیاه دانه

سیاه‌دانه

نام فارسی: سیاه دانه، شونیز

نام علمی: Nigella sativa L.

خانواده: Ranunculaceae

نام انگلیسی: Black cumin

سیاهدانه گیاهی یک ساله متعلق به تیره آلاله، به ارتفاع 60 تا 70 سانتی‌متر، برگ‌ها به رنگ سبز خاکستري داراي بریدگی‌هاي نخی، گل‌ها به رنگ سفید تا آبی، میوه به صورت برگه (فولیکول) می‌باشد که درون آن تعداد زیادي دانه سیاه و معطر قرار دارد. در دانه‌هاي سیاهدانه حدود 4/1 درصد اسانس وجود دارد. دانه‌هاي این گیاه از لحاظ دارویی به عنوان بادشکن، قاعده آور، مسهل، شیرافزا، ضد یبوست و تقویت کننده نیروي جنسی در مردان کاریرد دارد. این گیاه علاوه بر خودرو بودن در مناطق مختلفاروپا، غرب آسیا و برخی مناطق ایران به صورت زراعی نیز کشت می‌شود (Majnoon Hosseini and Davazdahemami, 2007).

سیاه دانه در طب نوین

اثرات ضداكسايشي، ضدالتهابي، تقويت كننده سيستم ايمني و آنتي هيستاميني روغن و عصاره دانه گياه سياه دانه باعث شده است اثرات فارماكولوژيك متعددي مانند كاهش قند، چربي و فشار خون با لا، دفع كننده صفرا و اسيد اوريك، محافظ بافت هاي كبد، كليه و قلب و عروق و همچنين اثرات ضد ميكروب و ضد انگل از اين گياه گزارش شود (Ali et al., 2003).

30 درصد وزن سياه دانه روغن تشكيل مي‌دهد كه P-cymen اصلي‌ترين تركيب آن است و تقريباً 48/61 درصد از وزن روغن فرار آنرا تشكيل مي‌دهد (Geng et al., 2000).

دانه گياه منبع غني اسيدهاي چرب ضروري و غير اشباع است. اصلي‌ترين اسيد چرب غي ر اشباع اسيدلينولئيك و سپس اسيداوليئك است. تركيبات ديگري مانند فسفو ليپيدها، كاروتن، كلسيم، آهن و پتاسيم نيز در دانه‌ها وجود دارد (Correa et al., 1986; Nickavar et al., 2003; Ramadan et al., 2002).

اثرات ضدسرطاني سياه دانه: روغن سياه دانه اثرات مشخصي عليه سلول‌هاي سرطاني انساني دارد(Swamy et al., 2003).

عصاره الكلي و آبي باعث غيرفعال شدن رشد سلول هاي سرطاني پستان مي‌شود (Ali et al., 2007).

تزريق مستقيم روغن سياه‌دانه به سلول توموري طي 30 روز متوالي باعث كاهش اندازه 5/2 سانتي‌متري سلول‌هاي توموري مي‌شود (Swamy et al., 2000).

اثرات ضد آلرژي سياه دانه: هيستامين از بافت هاي بدن آزاد شده و واكنش هاي آلرژيك ايجاد مي كند. روغن سياه دانه تجويز شده به بيماران مبتلا به آسم برونكيال به دليل خواص آنتي اكسيداني باعث رفع علايم در تعداد زيادي از بيماران مي شود (El-Dakhakhny, 2000).

در هر كيلوگرم سياهد انه، 216 گرم پروتئين، 406 گرم چربي، 84 گرم فيبر، ، 45 گرم خاكستر (ash)، 249 گرم عصاره بدون نيتروژن، 38 گرم رطوبت، 105 ميلي گرم آهن، 18 ميلي گرم مس، 60 ميلي گرم روي، 527 ميلي‌گرم فسفر، 1860 ميلي گرم كلسيم، 4/15 ميلي گرم تيامين، 57 ميلي گرم نياسين، 5 ميلي گرم پيرودوكسين و 160 ميكروگرم فوليك اسيد وجود دارد (Takruri & Dameh, 2000).

و به طور كلي 38-34 درصد روغن، پروتئين، آلكالوئيد، ساپونين و 5/2-4/0 درصد اسانس از آن تهيه مي‌شود (Lautenbacher, 2000).

سیاه دانه در طب سنتی

قانون:

مزاج در سوم گرم و خشک است.  خاصیت تند و تیز، تکه کننده بلغم، زداینده، باد شکن، بادکرده‌ها را فرو نشاند. بسیار تنقیه کننده است. زگیل‌های واژگون (المنکوسه) را می‌برد. خال‌ها را می‌زداید و در علاج بهک و برص ویژگی دارد. با سرکه داروی جوش شیری است و ورم بلغمی و سخت را علاج است. داروی زکام است بویژه اگر در روغن سرخ کنند. سیاه‌دانه سبب باد کردن انسدادهای پالایشگاه است. حشرات از دودش می‌گریزند.

مخزن‌الادویه:

در سوم گرم و خشک است. مسخن و مجفف رطوبات. منضج و مقطع اخلاط و جالی و مدر شیر و بول و حیض و مسقط جنین زنده و مرده و مشمیه و تریاق سموم بارده شرباً و بخوراً و حمولاً با دهن سوسن. جهت سرفه بارده و درد سینه و انتصاب نفس و غثیان و استسقا و یرقان و سپرز و قولنج ریحی شرباً و ضماداً نافع و مداومت خوردن آن هر صباح مدر بول و حیض و شیر و با روغن جهت سرخ کردن رخساره و تصفیه بشره و با سرکه جهت اخراج اقسام کرم معده. مضر گرده (کلیه)، مصلح آن کتیرا.

نویسنده محسن شجایی

منابع

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

 

Lautenbacher LM. Schwarzkümmelöl. Dtsch. Apoth. Ztg. 1997; 137: 68 – 9.

Ali BH, Blunden G. Pharmacological and toxicological properties of Nigella sativa. Phytother. Res. 2003; 17: 299 – 305.

Ait Mbarek L, Ait Mouse H, Elabbadi N, Bensalah M, Gamouh A, Aboufatima R, Benharref A, Chait A, Kamal M, Dalal A, Zyad A. Antitumor properties of blackseed (Nigella sativa L.) extracts. Braz. J. Med. Biol. Res. 2007; 40 (6): 839 – 47.

Swamy SM, Tan BK. Cytotoxic and immunopotentiating effects of ethanolic extract of Nigella sativa seeds. J. Ethnopharmacol. 2000; 70: 1 – 7.

Geng D, Zhang S, Lan J. Analysis on chemical components of volatile oil and determination of thymoquinone from seed of Nigella glandulifera. Zhongguo Zhong Yao Za Zhi 2009; 34 (22): 2887 -90.

Correa AD, Jokl L, Carlsson R. Amino acid composition of some Amaranthus sp. Grain proteins and of its fractions. Arch Latinoam Nutr. 1986; 36: 466 – 76.

Nickavar B, Mojab F, Javidnia K, Amoli MA. Chemical composition of the fixed and volatile oils of Nigella sativa L. from Iran. Z. Naturforsch 2003; 58: 629 – 31.

Ramadan MF, Morsel JT. Characterization of phospholipids composition of black cumin (Nigella sativa L.) seed oil. Nahrung 2002; 46: 240 – 4.

El-Dakhakhny M. Studies on the Egyptian Nigella sativa L: IV. Some pharmacological properties of the seeds’ active principle in comparison to its dihydro compound and its polymer. Arzneimittelforschung 1965; 15: 1227 –9.

Takruri HR. and Dameh MAF. Study of the nutritional value of Black cumin seeds (Nigella sativa L.). J. Sci. Food. Agric. 1998; 76: 404-410.

4 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.