فروشگاه اینترنتی بیگودی

سبد خرید من

چای سبز آنتی اکسیدان طبیعی

چای سبز

چای سبز آنتي اكسيدان طبيعي

چاي واژه‌اي است چینی که در چین و شمال هندوستان به کار می‌رود و تقریباً با همان تلفظ وارد زبان فارسی شده است. پیشینه مصرف چاي در ایران به سده هفدهم میلادي می‌رسد. استان‌هاي گیلان و مازندران مناطق سرسبزي هستند که بیشترین سطح زیر کشت چاي را در ایران دارا هستند. سطح زیر کشت چاي در ایران حدود 32 هزار هکتار در دو استان گیلان (٪90) و مازندران (٪10) است (ملکی و همکاران، 1392).چاي بعد از آب پر طرفدارترين نوشيدني در جهان مي‌باشد. چاي سبز حاوي كافئين، كاتچين، پليفنول، ويتامين B، C و E فلاونوييدها، گليكوپروتئين، فيبر، ليپيد و كارتنوئيدهاست (Yang et al., 2007). چای به 3 دسته چاي سياه (تخمير شده)، چاي اولونگ (نيمه تخميري) و چاي سبز (تخمير نشده) تقسيم مي‌شود (Dalluge & Nelcon, 2000; Sharma et al., 2004). در سال‌های اخیر، چای سبز به دلیل خواص مفید آن از جمله خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی، جایگاه مناسبی در صنایع غذایی و دارویی به خود اختصاص داده است (Su et al., 2008; Zou et al., 2014).

 

گیاه شناسی:

نام فارسی: چای سبز

نام علمی: Camellia sinensis

خانواده: Theaaceae

نام انگلیسی: Green tea

 

اکسیدان و آنتی اکسیدان

واکنش‌هاي اکسایشی براي ادامه حیات لازم هستند اما گاهی می‌توانند مخرب باشند. گونه‌هاي اکسیژن فعال مانند پراکسید هیدروژن، اسید هیپوکلرو، رادیکال‌هاي آزاد مانند هیدروکسیل و سوپراکسید می‌توانند با چربی‌ها، پروتئین‌ها DNA و RNA واکنش داده و آنها را تخریب نمایند (Fang et al., 2002). هر ماده اي که در مقادیر کم نسبت به سوبستراي اکسید شونده به شکل معنی داري اکسیداسیون سوبسترا را به تأخیر انداخته یا مانع آن شود آنتی اکسیدان است (Halliwell & Gutteridge, 1990). استفاده از آنتی اکسیدان هاي سنتزي به دلیل اثرات سمی و سرطان زایی محدود شده است؛ از این رو تمایل به یافتن آنتی اکسیدان‌هاي طبیعی عاري از اثرات زیان بار رو به افزایش است (Sheng et al., 2011).

 

ترکیبات فیتو شیمی

مهمترين فلاونوئيد موجود در چاي فلاونول يا به طور دقيقتر كاتچين‌ها مي‌باشند (Wiseman et al., 1997). پلی فنول‌هاي چاي آنتی‌اکسیدان‌هاي طبیعی بوده، مسئول خصوصیات ضد سرطانی، ضد جهش زایی و محافظتی چاي در مقابل بیماری‌هاي قلبی عروقی می‌باشند (Tijburg et al., 1997). علاوه بر اثرات مستقيم آنتي اكسيداني كاتچين‌ها، آنها مي‌توانند به طور غير مستقيم، آنتي اكسيدان‌هاي آندروژني بدن را افزايش دهند. موش‌هايي كه عصاره چاي سبز دريافت كرده‌اند افزايش سطوح آنتي‌اكسيدان‌هاي دروني، از قبيل گلوتاتيون پراكسيداز، ردوكتاز و سوپر اكسيد دسموتاز (SOD) و كاتالاز را نشان داده‌اند (Nelson & Sharpless, 2006).

مواد متشکله برگ چاي عبارتند از مواد سلولزي، مواد صمغی، دکسترین، پکتین، چربی، نشاسته، قند، اسید گالیک، اسید اگزالیک، کوئرستین، پروتئین، مواد معدنی، تانن، کافئین یا تئین، ترکیبات معطر و دیاستازها. برگهاي سبز چاي حاوي 10 تا 30٪ (بر مبناي وزن خشک) ترکیبات پلی فنولیکی شامل کاتکین‌ها، فلاوونول‌ها، فلاوانون‌ها، اسیدهاي فنولیکی و گلیکوزیدها هستند (Pan et al., 2003). پلی‌فنل‌هاي موجود در آن به دلیل وجود گروه هیدروکسیل داراي خاصیت به دام اندازي رادیکال آزاد هستند (Foster, 2002). سه گروه عمده پلی‌فنلی در چاي وجود دارد: کاتچین‌ها، تئافلاوین‌ها و تئاروبیگن‌ها. كاتچين‌ها كه پلي‌فنل‌هاي درون برگ چاي مي‌باشند باعث تلخي و گسي در طعم چاي مي‌شوند پس هر چه مقدار آنها بيشتر باشد اين طعم بيشتر احساس مي‌شود مانند تلخي و گسي در چاي سبز در مقايسه با چاي سياه.

 

خواص درمانی

بررسي هاي به عمل آمده درخصوص اثرات اين گياه حاكي است كه مصرف خوراكي و موضعي عصاره گياه سبب محافظت پوست در مقابل آسيب‌هاي ناشي از اشعه ماوراي بنفش مي‌گردد (Katiyar & Elmets, 2001). مطالعات نشان داد، چاي سبز موجب تسریع روند التیام زخم‌هاي سوختگی و جراحی در موش‌هاي صحرایی می‌شود و این اثرات به خواص آنتی‌اکسیدانی ترکیبات چاي سبز نسبت داده شد (Asadi et al., 2011). مشخص شده است، مصرف کاتچین‌هاي چاي سبز موجب کاهش وزن می‌شود و خطر بروز بیماري‌هاي قلبی- عروقی و دیابت را کاهش می‌دهد. همچنین با بهبود سطح سرمی پروفایل قندي و لیپیدي، نقش مهمی در کاهش عوارض مبتلایان به سندرم متابولیک دارد (Thieleckea & Boschmann, 2009). مصرف چاي سبز احتمالاً در نکروز کبدي ناشی از استامینوفن نقش محافظتی دارد و سطح سرمی آلانین‌ترانسفراز و آسپارتات‌ترانسفراز را در موش‌هاي صحرایی مدل مسمومیت حاد کبدي ناشی از استامینوفن، کاهش می‌دهد (Sadat Khorsandi et al., 2010).

ترکیبات پلی فنلی (کاتچین) در چای سبز بیشتر از چای سیاه (چای سبز اکسید شده) می‌باشد. اثرات سلامت بخش چای سبز عبارتند از: کاهش خطرات بیماری‌های قلبی عروقی، کاهش بروز بعضی از سرطان‌ها، ضدفشار خون، کنترل وزن بدن به علت کاهش اشتها، خاصیت پری‌بیوتیکی، ضدمیکروبی و ضدویروسی، محافظت در برابر اشعه ماورای بنفش خورشید، افزایش تراکم استخوان و تأثیر مثبت بر عملکرد سیستم عصبی می‌باشد (Donsì et al., 2011). كاتچين‌ها آنتي‌اكسيدان‌اند و داراي اثرات مفيدي در بدن مي‌باشند. كاتچين، اپي‌كاتچين (EC)، اپي‌گالوكاتچين (EGC)، اپي‌كاتچين گالات (ECG)، اپي‌گالوكاتچين گالات (EGCG) و گالوكاتچين گالات (GCG) شش كاتچين موجود در چاي هستند. كاتچين‌ها 25 تا 35 درصد از وزن خشك چاي سبز را در بر مي‌گيرند (Sutherland & Rahman, 2006). به خوبي ثابت شده است كه كاتچين داراي خواص مهار كننده راديكال‌هاي آزاد بوده و به عنوان آنتي اكسيدان بيولوژيك عمل مي‌كند. كاتچين مي‌تواند سوپراكسيد و راديكال هيدروكسيل را مهار كند (Ruch et al., 1989; Zhao et al., 2001).

 

نتیجه‌گیری:

اپي‌گالوكاتچين گالات به عنوان فعال‌ترین کاتچین در چای سبز به دلیل دارا بودن خواص ضد سرطانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و تحقیقات مختلف در حال بررسی می‌باشد. پلی‌فنول‌های موجود در چای سبز، با دادن اتم هیدروژن، توانایی غیرفعال کردن رادیکال‌های آزاد، مختل کردن واکنش‌های زنجیره اکسیداسیون را داشته و کاهش اثرات مخرب اکسیداسیون دارند عصاره چاي سبز را با به عنوان يك آنتي اكسيدان طبيعي موثر براي مواد حساس به اكسيداسيون در صنایع آرایشی بهداشتی پيشنهاد نمود همچنین با داشتن متابولیت‌های ثانویه منحصر به فرد جهت بالا رفتن کیفیت محصولات آرایشی بهداشتی استفاده گردد.

 

 

نویسنده محسن شجایی

منابع:

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

ملکی گیسو، بامیار المیرا، محمدزاده میلانی جعفر. 1392. محتواي فنولیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی (روش FRAP) شش نوع چاي ایرانی. نشریه‌ي نوآوري درعلوم و فناوري غذایی، سال ششم، شماره ي چهارم.

 

Asadi S, Zamiri A, Ezzati S, Parsaei P, Rafieian M, Shirzad H. Effect of alcoholic extract of green tea (Camellia sinensis) on the healing process in surgical and burn wounds in rats. J Birjand Univ Med Sci. 2011; 18(1): 1-9. [Persian]

Dalluge, J. J. & Nelson, B. C. (2000). Determination of tea catechins, Journal of Chromatography A, 881, 411– 424.

Fang, Y.Z., Yang, S., and Wu G.Y. 2002. Free radicals, antioxidants and nutrition. Nutrition. 18, 872-879.

Foster, S. 2002. Green Tea (Camellia sinensis). Alternative Medicine Review Monographs. 200.

Halliwell, B., and Gutteridge, J.M. 1990. Role of free radicals and catalytic metal ions in human disease: an overview. In Method in Enzymology, Packer L and Glazer AN, Academic Press, New York, NY. 186, 1-85.

Katiyar SK, Elmets CA. Green tea polyphenolic antioxidants and skin photoprotection. Int. J. Oncol. 2001; 18: 1307-1313.

Nelson BC, Sharpless KE. Quantification of the predominantmonomeric catechins in baking chocolate standard reference materialby LC/APCIMS. J Agric Food Chem 2003, 51(3): 531–7.

Pan, X., Niu, G. and Liu, H. 2003. Microwaveassisted extraction of tea polyphenols and tea caffeine from green tea leaves. Chemical Engineering and Processing, 42: 129-133.

Ruch RJ, Cheng SJ, Klaunig JE. Prevention of cytotoxicity andinhibition of intercellular communication by antioxidant catechins isolated from Chinese green tea. Carcinogenesis 1989; 10(6): 1003–8.

Sadat Khorsandi L, Javadnia F, Ourazizadeh M, Abd Elahi M. Effect of green tea (Camellia sinensis L.) extract on acetaminophen induced acute hepatotoxicity in mice. Iran J Med Aromatic Plants. 2010; 26(1): 22-9. [Persian]

Sharma, V., Gulati, A. & Ravindranath, S. D. (2004). Extractability of tea catechins as a function of manufacture procedure and temperature of infusion, Food Chemistry, 93, 141–148.

Sheng, Z.W., Ma, W.H., Gao, J.H., Bi, Y., Zhang, W.M., Duo, H.T., and Jin, Z.Q. 2011. Antioxidant properties of banana flower of two cultivars in China using 2, 2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH,) reducing power, 2,2’-azinobis- (3-ethylbenzthiazoline-6-sulphonate (ABTS) and inhibition of lipid peroxidation assays. African Journal of Biotechnology. 10(21), 4470-4477.

Su, P., Henriksson, A., Nilsson, C. and Mitchell, H. (2008). Synergistic effect of green tea extract and probiotics on the pathogenic bacteria, Staphylococcus aureus and Streptococcus pyogenes. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 24: 1837-1842.

Sutherland BA, Rahman RM, Appleton I. Mechanism of action green tea catechin, with focus on ischemia-induced neurodegeneration. J Nutr Biochem 2006; 17(5): 291-306.

Thieleckea F, Boschmann M. The potential role of green tea catechins in the prevention of the metabolic syndrome – A review. Phytochemistry. 2009; 70(1): 11-24.

Tijburg, L.B.M., Mattern, T., Folts, J.D., Weisgerber, U.M. and Katan, M.B. 1997. Tea flavanoids and cardiovascular diseases: a review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 37: 771-785.

Wiseman SA, Balentine DA, Frei B. Antioxidants in tea. Crit Rev Food Sci Nutr 1997; 37(8): 705-18.

Yang Cs, Lamber JD, Jihyeung J, Gang Lu, Sang S. Tea and cancer prevention , Molecular mechanism and human relevance. Toxicol Appl Pharmacol 2007; 224(3): 265-73.

Zhao B, Guo Q, Xin W. Free radical scavenging by green tea polyphenols. Methods Enzymolol 2001; 335: 217–31.

Zou, L.q., Liu, W., Liu, W., Liang, R., Li, T., Liu, C., et al. (2014). Characterization and bioavailability of tea polyphenol nanoliposome prepared by combining an ethanol injection method with dynamic high-pressure microfluidization. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 62: 934-941.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.