فروشگاه اینترنتی بیگودی

سبد خرید من

چای سبز آنتی اکسیدان طبیعی

چای سبز آنتي اكسيدان طبيعي

چاي واژه‌اي است چینی که در چین و شمال هندوستان به کار می‌رود و تقریباً با همان تلفظ وارد زبان فارسی شده است. پیشینه مصرف چاي در ایران به سده هفدهم میلادي می‌رسد. استان‌هاي گیلان و مازندران مناطق سرسبزي هستند که بیشترین سطح زیر کشت چاي را در ایران دارا هستند. سطح زیر کشت چاي در ایران حدود 32 هزار هکتار در دو استان گیلان (٪90) و مازندران (٪10) است (ملکی و همکاران، 1392).چاي بعد از آب پر طرفدارترين نوشيدني در جهان مي‌باشد. چاي سبز حاوي كافئين، كاتچين، پليفنول، ويتامين B، C و E فلاونوييدها، گليكوپروتئين، فيبر، ليپيد و كارتنوئيدهاست (Yang et al., 2007). چای به 3 دسته چاي سياه (تخمير شده)، چاي اولونگ (نيمه تخميري) و چاي سبز (تخمير نشده) تقسيم مي‌شود (Dalluge & Nelcon, 2000; Sharma et al., 2004). در سال‌های اخیر، چای سبز به دلیل خواص مفید آن از جمله خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی، جایگاه مناسبی در صنایع غذایی و دارویی به خود اختصاص داده است (Su et al., 2008; Zou et al., 2014).

 

گیاه شناسی:

نام فارسی: چای سبز

نام علمی: Camellia sinensis

خانواده: Theaaceae

نام انگلیسی: Green tea

 

اکسیدان و آنتی اکسیدان

واکنش‌هاي اکسایشی براي ادامه حیات لازم هستند اما گاهی می‌توانند مخرب باشند. گونه‌هاي اکسیژن فعال مانند پراکسید هیدروژن، اسید هیپوکلرو، رادیکال‌هاي آزاد مانند هیدروکسیل و سوپراکسید می‌توانند با چربی‌ها، پروتئین‌ها DNA و RNA واکنش داده و آنها را تخریب نمایند (Fang et al., 2002). هر ماده اي که در مقادیر کم نسبت به سوبستراي اکسید شونده به شکل معنی داري اکسیداسیون سوبسترا را به تأخیر انداخته یا مانع آن شود آنتی اکسیدان است (Halliwell & Gutteridge, 1990). استفاده از آنتی اکسیدان هاي سنتزي به دلیل اثرات سمی و سرطان زایی محدود شده است؛ از این رو تمایل به یافتن آنتی اکسیدان‌هاي طبیعی عاري از اثرات زیان بار رو به افزایش است (Sheng et al., 2011).

 

ترکیبات فیتو شیمی

مهمترين فلاونوئيد موجود در چاي فلاونول يا به طور دقيقتر كاتچين‌ها مي‌باشند (Wiseman et al., 1997). پلی فنول‌هاي چاي آنتی‌اکسیدان‌هاي طبیعی بوده، مسئول خصوصیات ضد سرطانی، ضد جهش زایی و محافظتی چاي در مقابل بیماری‌هاي قلبی عروقی می‌باشند (Tijburg et al., 1997). علاوه بر اثرات مستقيم آنتي اكسيداني كاتچين‌ها، آنها مي‌توانند به طور غير مستقيم، آنتي اكسيدان‌هاي آندروژني بدن را افزايش دهند. موش‌هايي كه عصاره چاي سبز دريافت كرده‌اند افزايش سطوح آنتي‌اكسيدان‌هاي دروني، از قبيل گلوتاتيون پراكسيداز، ردوكتاز و سوپر اكسيد دسموتاز (SOD) و كاتالاز را نشان داده‌اند (Nelson & Sharpless, 2006).

مواد متشکله برگ چاي عبارتند از مواد سلولزي، مواد صمغی، دکسترین، پکتین، چربی، نشاسته، قند، اسید گالیک، اسید اگزالیک، کوئرستین، پروتئین، مواد معدنی، تانن، کافئین یا تئین، ترکیبات معطر و دیاستازها. برگهاي سبز چاي حاوي 10 تا 30٪ (بر مبناي وزن خشک) ترکیبات پلی فنولیکی شامل کاتکین‌ها، فلاوونول‌ها، فلاوانون‌ها، اسیدهاي فنولیکی و گلیکوزیدها هستند (Pan et al., 2003). پلی‌فنل‌هاي موجود در آن به دلیل وجود گروه هیدروکسیل داراي خاصیت به دام اندازي رادیکال آزاد هستند (Foster, 2002). سه گروه عمده پلی‌فنلی در چاي وجود دارد: کاتچین‌ها، تئافلاوین‌ها و تئاروبیگن‌ها. كاتچين‌ها كه پلي‌فنل‌هاي درون برگ چاي مي‌باشند باعث تلخي و گسي در طعم چاي مي‌شوند پس هر چه مقدار آنها بيشتر باشد اين طعم بيشتر احساس مي‌شود مانند تلخي و گسي در چاي سبز در مقايسه با چاي سياه.

 

خواص درمانی

بررسي هاي به عمل آمده درخصوص اثرات اين گياه حاكي است كه مصرف خوراكي و موضعي عصاره گياه سبب محافظت پوست در مقابل آسيب‌هاي ناشي از اشعه ماوراي بنفش مي‌گردد (Katiyar & Elmets, 2001). مطالعات نشان داد، چاي سبز موجب تسریع روند التیام زخم‌هاي سوختگی و جراحی در موش‌هاي صحرایی می‌شود و این اثرات به خواص آنتی‌اکسیدانی ترکیبات چاي سبز نسبت داده شد (Asadi et al., 2011). مشخص شده است، مصرف کاتچین‌هاي چاي سبز موجب کاهش وزن می‌شود و خطر بروز بیماري‌هاي قلبی- عروقی و دیابت را کاهش می‌دهد. همچنین با بهبود سطح سرمی پروفایل قندي و لیپیدي، نقش مهمی در کاهش عوارض مبتلایان به سندرم متابولیک دارد (Thieleckea & Boschmann, 2009). مصرف چاي سبز احتمالاً در نکروز کبدي ناشی از استامینوفن نقش محافظتی دارد و سطح سرمی آلانین‌ترانسفراز و آسپارتات‌ترانسفراز را در موش‌هاي صحرایی مدل مسمومیت حاد کبدي ناشی از استامینوفن، کاهش می‌دهد (Sadat Khorsandi et al., 2010).

ترکیبات پلی فنلی (کاتچین) در چای سبز بیشتر از چای سیاه (چای سبز اکسید شده) می‌باشد. اثرات سلامت بخش چای سبز عبارتند از: کاهش خطرات بیماری‌های قلبی عروقی، کاهش بروز بعضی از سرطان‌ها، ضدفشار خون، کنترل وزن بدن به علت کاهش اشتها، خاصیت پری‌بیوتیکی، ضدمیکروبی و ضدویروسی، محافظت در برابر اشعه ماورای بنفش خورشید، افزایش تراکم استخوان و تأثیر مثبت بر عملکرد سیستم عصبی می‌باشد (Donsì et al., 2011). كاتچين‌ها آنتي‌اكسيدان‌اند و داراي اثرات مفيدي در بدن مي‌باشند. كاتچين، اپي‌كاتچين (EC)، اپي‌گالوكاتچين (EGC)، اپي‌كاتچين گالات (ECG)، اپي‌گالوكاتچين گالات (EGCG) و گالوكاتچين گالات (GCG) شش كاتچين موجود در چاي هستند. كاتچين‌ها 25 تا 35 درصد از وزن خشك چاي سبز را در بر مي‌گيرند (Sutherland & Rahman, 2006). به خوبي ثابت شده است كه كاتچين داراي خواص مهار كننده راديكال‌هاي آزاد بوده و به عنوان آنتي اكسيدان بيولوژيك عمل مي‌كند. كاتچين مي‌تواند سوپراكسيد و راديكال هيدروكسيل را مهار كند (Ruch et al., 1989; Zhao et al., 2001).

 

نتیجه‌گیری:

اپي‌گالوكاتچين گالات به عنوان فعال‌ترین کاتچین در چای سبز به دلیل دارا بودن خواص ضد سرطانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و تحقیقات مختلف در حال بررسی می‌باشد. پلی‌فنول‌های موجود در چای سبز، با دادن اتم هیدروژن، توانایی غیرفعال کردن رادیکال‌های آزاد، مختل کردن واکنش‌های زنجیره اکسیداسیون را داشته و کاهش اثرات مخرب اکسیداسیون دارند عصاره چاي سبز را با به عنوان يك آنتي اكسيدان طبيعي موثر براي مواد حساس به اكسيداسيون در صنایع آرایشی بهداشتی پيشنهاد نمود همچنین با داشتن متابولیت‌های ثانویه منحصر به فرد جهت بالا رفتن کیفیت محصولات آرایشی بهداشتی استفاده گردد.

 

 

نویسنده محسن شجایی

منابع:

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

ملکی گیسو، بامیار المیرا، محمدزاده میلانی جعفر. 1392. محتواي فنولیک و فعالیت آنتی‌اکسیدانی (روش FRAP) شش نوع چاي ایرانی. نشریه‌ي نوآوري درعلوم و فناوري غذایی، سال ششم، شماره ي چهارم.

 

Asadi S, Zamiri A, Ezzati S, Parsaei P, Rafieian M, Shirzad H. Effect of alcoholic extract of green tea (Camellia sinensis) on the healing process in surgical and burn wounds in rats. J Birjand Univ Med Sci. 2011; 18(1): 1-9. [Persian]

Dalluge, J. J. & Nelson, B. C. (2000). Determination of tea catechins, Journal of Chromatography A, 881, 411– 424.

Fang, Y.Z., Yang, S., and Wu G.Y. 2002. Free radicals, antioxidants and nutrition. Nutrition. 18, 872-879.

Foster, S. 2002. Green Tea (Camellia sinensis). Alternative Medicine Review Monographs. 200.

Halliwell, B., and Gutteridge, J.M. 1990. Role of free radicals and catalytic metal ions in human disease: an overview. In Method in Enzymology, Packer L and Glazer AN, Academic Press, New York, NY. 186, 1-85.

Katiyar SK, Elmets CA. Green tea polyphenolic antioxidants and skin photoprotection. Int. J. Oncol. 2001; 18: 1307-1313.

Nelson BC, Sharpless KE. Quantification of the predominantmonomeric catechins in baking chocolate standard reference materialby LC/APCIMS. J Agric Food Chem 2003, 51(3): 531–7.

Pan, X., Niu, G. and Liu, H. 2003. Microwaveassisted extraction of tea polyphenols and tea caffeine from green tea leaves. Chemical Engineering and Processing, 42: 129-133.

Ruch RJ, Cheng SJ, Klaunig JE. Prevention of cytotoxicity andinhibition of intercellular communication by antioxidant catechins isolated from Chinese green tea. Carcinogenesis 1989; 10(6): 1003–8.

Sadat Khorsandi L, Javadnia F, Ourazizadeh M, Abd Elahi M. Effect of green tea (Camellia sinensis L.) extract on acetaminophen induced acute hepatotoxicity in mice. Iran J Med Aromatic Plants. 2010; 26(1): 22-9. [Persian]

Sharma, V., Gulati, A. & Ravindranath, S. D. (2004). Extractability of tea catechins as a function of manufacture procedure and temperature of infusion, Food Chemistry, 93, 141–148.

Sheng, Z.W., Ma, W.H., Gao, J.H., Bi, Y., Zhang, W.M., Duo, H.T., and Jin, Z.Q. 2011. Antioxidant properties of banana flower of two cultivars in China using 2, 2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH,) reducing power, 2,2’-azinobis- (3-ethylbenzthiazoline-6-sulphonate (ABTS) and inhibition of lipid peroxidation assays. African Journal of Biotechnology. 10(21), 4470-4477.

Su, P., Henriksson, A., Nilsson, C. and Mitchell, H. (2008). Synergistic effect of green tea extract and probiotics on the pathogenic bacteria, Staphylococcus aureus and Streptococcus pyogenes. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 24: 1837-1842.

Sutherland BA, Rahman RM, Appleton I. Mechanism of action green tea catechin, with focus on ischemia-induced neurodegeneration. J Nutr Biochem 2006; 17(5): 291-306.

Thieleckea F, Boschmann M. The potential role of green tea catechins in the prevention of the metabolic syndrome – A review. Phytochemistry. 2009; 70(1): 11-24.

Tijburg, L.B.M., Mattern, T., Folts, J.D., Weisgerber, U.M. and Katan, M.B. 1997. Tea flavanoids and cardiovascular diseases: a review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 37: 771-785.

Wiseman SA, Balentine DA, Frei B. Antioxidants in tea. Crit Rev Food Sci Nutr 1997; 37(8): 705-18.

Yang Cs, Lamber JD, Jihyeung J, Gang Lu, Sang S. Tea and cancer prevention , Molecular mechanism and human relevance. Toxicol Appl Pharmacol 2007; 224(3): 265-73.

Zhao B, Guo Q, Xin W. Free radical scavenging by green tea polyphenols. Methods Enzymolol 2001; 335: 217–31.

Zou, L.q., Liu, W., Liu, W., Liang, R., Li, T., Liu, C., et al. (2014). Characterization and bioavailability of tea polyphenol nanoliposome prepared by combining an ethanol injection method with dynamic high-pressure microfluidization. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 62: 934-941.

 

 

خواص جو در طب نوین

جو

مقدمه:

مالت جو در داروسازي کاربرد وسیعی دارد زیرا ماده‌اي است که ضد اسکوربوت می‌باشد و در موارد کمی ویتامین C بدن خیلی مفید است و براي تهیه شیرهاي غلیظ مخلوط با مالت و تهیه غذاي اطفال و شیرینی‌ها کاربرد فراوان دارد و بعلاوه از جوانه جو جوشانده‌اي تهیه می‌شود به نام آب تور در جوانه جو آلکالوئیدي به نام هوردئین وجود دارد و سولفات هوردئین خاصیت ضدعفونی کننده روده دارد. از عصاره مالت جو نیز که از جوشاندن مالت در آب و غلیظ کردن مایع حاصل در حد عصاره به دست می‌آید در داروسازي و معالجه بیماري‌ها استفاده وسیعی به عمل می‌آید (ميرحيدر، 1389). به علت وجود پوسته و تركيبات شيميايي خاص، تغييرات مطلوبي طي جوانه‌زني پيدا كرده و داراي ويژگي‌هاي مطلوب‌تري نسبت به ساير غلات در زمينه مالت‌سازي است .جو بعد از گندم، برنج و ذرت چهارمين غله مهم است كه كشت آن به حدود ده هزار سال پيش باز مي‌گردد (Dendy, 2001).

مشخصات گیاه‌شناسی:

نام فارسی: جو، شعیر

نام علمی: Hordeum vulgare

خانواده: Gramineae

نام انگلیسی: Barley

جو گیاهی است یکساله که ارتفاع ساقه استوانه‌اي آن بسته به ارقام مختلفه از 100-40 سانتی‌متر فرق می‌کند. برگ‌ها سبز تیره متناوب باریک دراز و در موقع لمس کردن بخصوص در جهت بالا به پایین برگ خشونتی احساس می‌شود. میوه آن به شکل سنبل که داراي سنبله یا سنبله‌اي کوچک است و هر سه سنبلک در یک محفظه جاي دارد و در هر گرهی دو محفظه و در نتیجه به طور کلی در هر ردیف شش گل است. در بعضی ارقام هر شش گل تلقیح می‌شود و این ارقام داراي شش ردیف سنبلک می‌باشند، این ارقام را جوشش ردیفه می‌نامند. از نظر کاشت، جو به دو نوع تقسیم می‌شود جو بهاره و جو پاییزه. جو پاییزه در پاییز کاشته می‌شود و احتیاج به دیدن سرماي زمستانه دارد و طول زندگی آن بلندتر از جو بهاره است ولی به هرحال زودتر از جو بهاره برداشت می‌شود. جو بهاره در بهار کاشته می‌شود و احتیاج به دیدن سرماي زمستانه ندارد و بدون دیدن زمستان به دانه می‌نشیند. طول دوره زندگی آن کوتاهتر از جو زمستانه است ولی بعد از جو زمستانه برداشت می‌شود و در مناطقی که بارندگی و رطوبت بهار و تابستان کم است جو زمستانه ترجیح دارد، زیرا قبل از مواجه‌‌ی با فصل خشکی گیاه می‌رسد و برداشت می‌شود (ميرحيدر، 1389). بنابر آمار فائو بیشترين تولید جو در ايران مربوط به سال 2010 با حدود 3 میلیون و 500 هزار تن می‌باشد که سطح زير کشت در همین سال بیش از 1500 هزار هکتار بوده است و کشور ايران در سال‌های 2010 تا 2011 همواره مقام اول تا سوم را در میزان عملکرد، مقدار تولید و سطح زير کشت به گیاه جو در بین کشور های جنوب آسیا به خود اختصاص داده است (www.faostst.FAO.org).

 

ترکیبات شیمیایی:

از نظر ترکیبات شیمیایی و مواد مختلفه ارقام جو برحسب محل کاشت متفاوت هستند و مقدار مواد از یک رقم تا رقم دیگر کمی تغییر میکند (ميرحيدر، 1389).

جو همچنین داراي مقدار زیادي پلی‌ساکاریدهاي غیرنشاسته‌اي می‌باشد. در سال‌هاي اخیر توجه زیادي به اثرات منفی پلی‌ساکاریدهاي غیرنشاسته‌اي بر ارزش غذایی دانه غلات شده است. مقدار پلی‌ساکاریدهاي غیرنشاسته‌اي در غلات مختلف، متفاوت است. در ذرت و سورگوم، مقدار این ترکیبات بسیار کمتر است ولی جو، گندم، چاودار و تریتیکاله مقادیر قابل توجه‌ی از این ترکیبات را دارا هستند (Bedford & Classen, 1992;Choct, 1992).

پلی‌ساکاریدهاي غیرنشاسته‌اي محلول با غشاء گلیکوکالیکس لایه مخاطی روده واکنش داده و باعث افزایش ضخامت لایه مخاطی شده و در نتیجه سبب. کاهش میزان جذب مواد مغذي در روده می‌شوند (Choct, 1997).

 

جدول 1: میزان برخی عناصر معدنی درقسمت‌های هوائی چندگونه گیاه (درصد در ماد ه خشک)

مالت

در فرآيند مالت سازي به خاطر افزايش فعاليت آنزيم‌ها، تجزيه ساختار ديواره سلول، نرم شدن دانه، ايجاد عطر، طعم و رنگ مطلوب و توليد قندهاي احياء منجر به افزايش دسترسي به مواد مغذي دانه و قابليت استفاده آن مي‌شود (Rimsten, 2003).

عصاره مالت جو به طور متوسط داراي مقدار زیادي مالتوز (حدود 60 درصد)، 10 ساکاروز درصد 21 درصد دکسترین و سایر مواد معدنی است و براي ازدیاد ترشح شیر مفید است و داراي ویتامینهاي 1B و 2B می‌باشد. بررسی شیمیایی و تجزیه دیگري نشان می‌دهد که در هریک صد گرم عصاره خشک مالت جو مواد زیر موجود است: آب 3 گرم، انرژي 367 کالري، پروتئین 6 گرم، مواد هیدرات‌هاي کربن شامل قندها و نشاسته 89 گرم، خاکستر 6/1 گرم، کلسیم میلی‌گرم، فسفر 294 میلی‌گرم، نیاسین 8/9 میلی‌گرم، تیامین 36/0 میلی‌گرم و رایبوفلاوین 45/0 میلی‌گرم (ميرحيدر، 1389).

خواص جو در طب جدید:

جو از نظر طبیعت طبق نظر حکماي طب سنتی سرد و خشک است و مواد مغذي آن از گندم کمتر است ولی قابض و خشک کننده است. غلیان صفرا و خون را تسکین می‌دهد، عطش را فرو می‌نشاند و حدت تب‌هاي گرم و تب‌هاي سل را تقلیل می‌دهد. مضر مثانه است از این نظر باید با روغن و انیسون خورده شود.

اگر جو مقشر را بپزند به حدي که جوها شکفته و خوب پخته شود ولی آن را نمالند و آن را صاف کرده و سردش نمایند ماء الشعیر به دست می‌آید. ماء الشعیر سرد و تر است، مسکن حدت خون، صفرا، اخلاط سوخته و تب‌ها و امراض گرم می‌باشد. حرارت باطنی را تسکین می‌دهد و حرارت کبد و عطش مفرط را فرو می‌نشاند و براي سل، زخم‌هاي ریه، ذات‌الجنب، سردرد گرم و امثال این‌ها نافع است. زود هضم می‌شود، مولد خون صالح است و به اصطلاح خونساز می‌باشد ولی معده را سست می‌کند. براي آلات داخل شکم اشخاص سردمزاج مضر است و نفاخ، از این نظر باید با گل قند خورده شود و در مواردي که شکم بسته است و یبس می‌باشد خوردن ماء‌الشعیر جایز نیست و جمع بین ماء الشعیر سکنجبین نیز جایز نیست. اگر ماء الشعیر با نصف وزن جو آن، خشخاش کوبیده مخلوط و مانند حریره شود، براي سردرد گرم مفید است و با عناب، سپستان، انجیر و پرسیاوشان براي درد سینه و سرفه مجرب است (ميرحيدر، 1389). نتايج تحقيقات Newman در سال 2005 نشان مي‌دهد كه مصرف نان‌هاي حاوي آرد جو و بتاگلوكان در كنترل قند خون، كاهش ميزان كلسترول و چربي خون، كاهش بروز بيماري‌هاي قلبي عروقي و كاهش وزن افراد موثر مي‌باشد (Paulickova, 2005).

خواص درمانی در دیگر کشورها:

مالت جو کمک به هضم غذا می‌کند و مغذي است و سینه را نرم می‌کند و براي سقط جنین به کار می‌رود [هاو].

در چین قدیم جوانه‌هاي جو را در موارد سقط جنین به کار می‌بردند و به عنوان سقط کننده جنین می‌خوردند و به علاوه از آن به عنوان دارو براي ناراحتی‌هاي بعد از زایمان استفاده می‌کردند [استوارت] و براي معالجه سوءهاضمه تجویز می‌شده است. خوردن دانه جو تشنگی را فرومی‌نشاند. تب را برطرف می‌کند و به عنوان مقوي و تونیک عمل می‌کند و مالت در هضم غذاهاي نشاسته‌اي خیلی کمک می‌کند و براي کاهش ترشح شیر کاربرد دارد (ميرحيدر، 1389).

 

جو در طب سنتی

جو به طور کلی در طب سنتی به سه صورت مختلف استعمال می‌شود.

1- جو درست که دانه با سبوس روي آن باشد و فقط دنباله آن را کنده باشند.

2- جو مقشر یا پوست گرفته که عملا قسمتی از پوست آن گرفته شده است.

3- جو سفیدکرده که تمام پوست و سبوس آن را گرفته و به صورت جو سفید درآمده باشد که در اصطلاح به آن جو مرواریدي می‌گویند. جو درست معمولا براي تهیه غرغره‌ها به کار می‌رود و در سایر موارد از جو مقشر یا جو کاملا سفید شده استفاده می‌شود (ميرحيدر، 1389).

 

جو در قانون:

در اول سرد وخشك. خاصيت زداينده دارد. ماده غذاي‌اش كمتر از گندم است. آب جو از قاوت جو قوي‌تر است. آرد جو و قاوتش تندي و شدت اخلاط را كاهش دهد. آب جو شلت رقيق‌تر از جو معمولي است. هر نوع آب جو نافع است. آب جو را به گرمي به لكه‌هاي سياه مالند مفيد است. آن‌را در آب  مي‌پزند مانند سوپ مي‌شود و با زفت و رازيانه مخلوط مي كنند و بر ورم سفت مي‌گذارند ورم را نرم كند. در آب پخته جو يا جو و آب پرمايه‌اش (كشك‌الشعير) داروي ورم‌هاي گرم است. در سركه بسيار تند و پر مايه پزند و بر گري چركين گذارند شفا دهد. جو و سركه را ضماد كنند و بر نقرس گذارند مفيد است، و ريزش مواد ناجور را از مفاصل باز مي‌دارد. ْب جو داروي بيماري‌هاي سينه است. آب جو را با تخم رازيانه خورند شير پستان را فزوني دهد. آب جو براي معده خوب نيست. قاوت و آب‌پز قاوت جو قبوضيت دهد، كشك جو، بول را ريزش دهد. آب كشك گندم از آب كشك جو ادراري بيشتر است. آب جو سردي دهد و تب‌ها را رطوبت بخشد. بايد براي تب‌هاي گرم تنها آب جو ساده باشد. ليكن براي تب‌هاي سرد با كرفس و رازيانه خوب است. براي تب‌هاي بلغمي جو پخته را با انجير و عسل‌اب بخورند مفيد است.

 

جو در مخزن‌الادویه:

در آخر اول سرد و خشك. قليل الغذاتر از گندم با قوت جاليه و قابضه و مجففه و رادعه و مسكن غليان صفرا و خون و عطش و حدت و حميات حاره حاد و سل و دق، مصلح آن روغن‌ها و انيسون است. آب جو مقشر مطبوخ به حدي كه جوها شكفته و مهرا شوند و صاف كرده و سرد نموده و يا نيم گرم بياشامندكه ماء‌الشعير نامند سرد و تر و مسكن حدت دم و صفرا و اخلاط محترقه و حميات حاره حاده و امراض حاده و مسكن حرارت باطني و لهيب و حرارت جگرو عطش مفرط و دق و سل و قرحه ريه و صداع حار و امثال اين‌ها و  مدر و سريع الانحدار و مولد خون صالح و مرخي و معده رسب و مضر احشاي بارده و نفاخ و مصلح آن گلقند و هنگام بطن استعمال آن جايز نيست. شيره جو كه كشك‌الشعير نامند سرد مايل به خشكي و غليظ‌تر از ماء‌الشعير و جهت اسهال صفراوي و امزجه حاره و غرغره بدان جهت ورم گلو و درد آن و ضماد آرد آن رادع و محلل اورام صلبه و گشاينده دماميل حاره با سركه جهت اورام صفراويه و شري. با انجير يا ما‌ء‌العسل جهت تحليل اورام بلغمي و حار بغايت موثر. چون خميرآن‌را بگذارند تا ترش شود و در دوغ حل كنند و يك شب بگذارند پس بنوشند جهت تسكين غليان خون صفراوي ولهيبباطني و تشنگي مفرط و قي صفراوي و تب‌هاي حاره و اسهال صفراوي.

مضار: مبرودين و نفاخ، مصلح آن شكر و با نباتات خوردن و مصلح سويق آن مغسول نمودن و با شيريني خوردن است.

 

نتیجه‌گیری:

توجه: به طور کلی نظر کارشناسان این است که هرچه بیشتر آرد جو را تصفیه کنند یعنی بیشتر سبوس آن گرفته شود اثر شفابخشی آن کمتر می‌شود. بهترین راه این است که جو با سبوس کامل به صورت آرد یا بلغور جو مصرف شود. جو سفیدکرده که اغلب در فروشگاه‌ها عرضه می‌شود داراي آثار شفابخشی کمتري بخصوص در رفع یبوست می‌باشد. ولی به هرحال جو پوست کنده و بدون سبوس نیز از نظر مبارزه با بیماری‌هاي قلبی تا حدودي مفید است. دانشمندان دانشگاه ویسکانسن توصیه می‌کنند براي اینکه از حداکثر خواص جو استفاده شود حتی الامکان آرد کامل آن تهیه و مصرف شود، یعنی سبوس آن هیچ گرفته نشود. زیرا ترکیبات ضد کلسترول جو بیشتر در پوسته خارجی یعنی در سبوس جو قرار دارد.

دانه غلات و محصولات فرعی آنها از مهم‌ترین منابع خوراکی تأمین کننده کربوهیدرات‌ها و در نتیجه انرژي در جیره طیور می‌باشند که می‌توانند بیش از نیمی از جیره را تشکیل دهند. دانه جو با توجه به مناسب بودن شرایط اقلیمی و وضع آب و خاك کشورمان جهت توسعه کشت آن یکی از مواد خوراکی است که می‌تواند در تغذیه طیور مورد استفاده قرار گیرد. جو داراي غلظت بالایی از نشاسته، پروتئین، ویتامین و دیگر ترکیبات تغذیه‌اي مهم می‌باشد که باعث می‌شود به عنوان یک ماده خوراکی مهم تغذیه‌اي تلقی شود (Golian, 1997).

نویسنده محسن شجایی

منابع:

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

ميرحيدر حسين. 1389. معارف گياهی.دفتر نشر اسلامی. جلد اول.

 

Anonymous. (2010). Agriculture Database of FAO-STAT. Available on the http:// FAOSTAT. FAO. ORG.

Bedford, M.R. and H.L. Classen. 1992. Reduction of intestinal viscosity through manipulation of dietary rye and pentosanase concentration is effected through changes in the carbohydrate composition of the intestinal aqueous phase and results in improved growth rate and feed conversion efficiency in broiler chicks. Journal of Nutrition. 122: 560-569.

Choct, M. 1997. Feed non-starch polysaccharides: Chemical structure and nutritional significance. Feed Milling International. June issue. 13-26 pp.

Choct, M. and G. Annison. 1992. The inhibition of nutrient digestion by wheat pentosans. British Journal of Nutrition. 67: 123 -132.

Dendy DAV, Dobraszczyk BJ. Cereal and products: chemistry and technology. Aspen Publishers 2001. Inc. 423 p.

Golian, A. and M. Salar Moini. 1997. Nutrient Requirements of Poultry. Sazemen Eghtesadi Qusar. 193 pp. (In Persian)

Newman, C. W., Newman, A. S., Elizabeth, A., Webster. F. (2005), The future of barley. Cereal food world. 50: 5.

Rimsten L. Extractable cell-wall polysaccharides in cereals. With emphasis on β-glucan insteeped and Germination barley. Doctoral thesis, Department of food science Uppsala 2003. pp. 21–27, pp. 39.

Vaculova , k., Gabrovska, D., Prokes, J., Ouhrabkova, J., Hoke, K., houska, M., Rysova, J., Paulickova, I. (2005), Changesin Hulless Barley Nutritional Quality During Grain Processing and Utilization. International Congress Flour Bread.

 

کنجد گیاهی ملکه روغن‌ها

کنجد گیاهی ملکه روغن‌ها

1

مقدمه:

کنجد یکی از مهم‌ترین و قدیمی ترین دانه‌هاي روغنی است که در مناطق گرمسیري و نیمه گرمسیري با آب و هواي خشک و بارانی رشد می‌کند (Khazaei & Daneshmandi, 2007). دانه کنجد یکی از این غذاهای گیاهی است که به عنوان یک غذای سالم و سنتی در بسیاری از کشورها از جمله بعضی از کشورهای خاورمیانه و ژاپن مورد استفاده قرار می‌گیرد (Kang et al., 2007). امروزه از این دانه به منظور تولید روغن خوراکی، ادویه، مواد دارویی، تهیه سوپ‌ها و مواد آرایشی استفاده می‌شود. هند، چین و سودان تولیدکنندگان اصلی دانه کنجد بوده و بیش از 60 درصد تولید جهانی این محصول استراتژیک را به خود اختصاص می‌دهند. این دانه منبع غنی از روغن (44 درصد) و پروتئین (20-33 درصد) می‌باشد. بنابراین بیش‌ترین استفاده این دانه در استخراج و تولید روغن موجود در آن است. این روغن داراي بویی ملایم و طعمی مطبوع بوده، از این رو بدون نیاز به زمستانه کردن، در تهیه سالادها مورد استفاده قرار می‌گیرد. پروتئین موجود در آن داراي نمایه‌اي غنی از اسیدهاي آمینه ضروري بوده و همانند پروتئین لوبیاي سویا، از ارزش تغذیه‌اي بسیار مطلوبی برخوردار است (Khazaei & Daneshmandi, 2007).

 

مشخصات گیاه‌شناسی:

نام فارسی: کنجد، سمسم

نام علمی: Sesamum indicum L.

خانواده: Pedaliaceae

نام انگلیسی: Sesame

کنجد گیاهی است یکساله که ارتفاع بوته آن 150-60 سانتی‌متر می‌باشد. برگ‌ها داراي دمبرگ، بیضی، باریک، دراز و نوك تیز هستند. گل‌هاي آن به رنگ سفید یا قرمز به‌طور تک و منفرد در کنار برگ‌هاي قسمت انتهاي ساقه ظاهر می‌شود (ميرحيدر، 1389). میوه آن به صورت کپسول است که محتوي در حدود 200 عدد تخم یا دانه کنجد با رنگ‌هاي متفاوت، سفید، سیاه و قهوهاي شبیه به دانه کتان ولی کوتاه‌تر از آن است. وطن این گیاه هندوستان است ولی ارقام مختلف آن در ایران و سایر مناطق عالم کاشته می‌شود. در ایران کاشت بذر کنجد معمولا همراه و همزمان با نخود و لوبیا انجام می‌گیرد. در هندوستان معمولا در فصل باران کاشته می‌شود و برداشت آن باید در فصل خشک انجام گیرد. رسیدن و به دانه نشستن کنجد 4-3 ماه طول می‌کشد (ميرحيدر، 1389).

روغن کنجد:

كنجد يكي از دانه‌هاي روغني مهم جهان مي‌باشد كه اغلب در كشورهاي در حال توسعه آسيا و افريقا كشت مي‌شود. اين دانه روغني داراي محتواي روغن بالا (٪54-42) و پروتئين (٪25-22) مي‌باشد. دانه كنجد به دليل دارا بودن مقادير قابل توجهي از تركيبات مغذي از جمله پروتئين، اسيدهاي چرب ضروري، ويتامين E مواد معدني و ليگنان‌ها (از جمله سزامين، سزامولین، سزامینول) از لحاظ تغذيه‌اي داراي اهميت ويژه‌اي بوده و هزينه توليد پاييني دارد (Namiki, 1995).

 

ارقام دانه سفید کنجد از نظر ارزش غذایی و کیفیت روغن در سطح بالاتري قرار دارد ولی ارقام دانه سیاه داراي مقدار روغن بیشتري است (ميرحيدر، 1389). اسيدهاي چرب روغن كنجد اساسا شامل اسيد اولئيك (1/٪39) و اسید لینولئیک (٪40) و در مقادير كمتر اسيد پالميتيك (٪9/4) و در مقادير ناچيز اسيد استئاريك (٪4/76) و اسيد لينولنيك (٪0/46) هستند. لينولئيك و لينولنيك جز اسيدهاي چرب ضروري براي انسان محسوب مي‌شوند (Namiki, 1995). روغن کنجد جهت پخت و پز، سرخ کردن و سالاد مناسب است (Yoo et al., 1995). روغن کنجد داراي خواص تغذیه‌اي و پایداري منحصر به فردي بوده و می‌تواند جهت بهبود خواص سلامت بخش و پایداري روغن‌هاي با پایداري پایین (نظیر کانولا، آفتابگردان و سویا)، با آن‌ها مخلوط شود. باید توجه داشت که روغن کنجد خام به دست آمده از پرس سرد نسبت به روغن کنجد تصفیه شده، به دلیل مقدار بالاتر آنتی‌اکسیدان‌هاي طبیعی، پایدارتر است (Hassanien et al., 2012). Borchani و همکاران در سال 2010 خصوصیات شیمیایی و پایداري اکسیداتیو را در روغن‌هاي دانه و ارده کنجد و روغن زیتون مورد بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که پایداري روغن دانه کنجد نسبت به اکسید شدن در دماي 165 درجه سانتی‌گراد بیشتر از روغن ارده کنجد و روغن زیتون است.

 

ترکیبات:

دانه كنجد غني از مواد معدني گوناگون است. در اين ميان كلسيم و آهن كه اغلب در رژيم‌هاي امروزي داراي كمبود هستند، در غلظت‌هاي بالا يافت شده‌اند (Ishii et al., 1994). علاوه بر اين كنجد داراي عناصر ديگري از جمله منيزيم (345 میلی‌گرم در صد گرم)، فسفر (667 میلی‌گرم در صد گرم)، پتاسیم (370 میلی‌گرم در صد گرم) و سدیم (47 میلی‌گرم در صد گرم) می‌باشد (USDA, 2007). دانه كامل كنجد حاوي مقادير قابل توجه‌اي ويتامين B است (Brito et al., 1982). همچنين دانه كنجد حاوي مقادير قابل توجهي از ليگنان ها از جمله سزامين، سزامولين، سزامينول و ديگر ليگنان‌ها مي‌باشد. از آنجا كه ليگنان‌ها داراي فعاليت آنتي‌اكسيداني، ضد توموري و ضد ويروسي مي‌باشند، اين تركيبات به عنوان مهم‌ترين تركيبات داراي خصوصيات عملكردي در كنجد مورد توجه واقع مي‌شوند (Budowski et al., 1994). روغن کنجد کمتر از 15 درصد اسید چرب اشباع دارد که بیشترین آن اسید پالمیتیک و اسید استئاریک بوده و بیش از 85 درصد مجموع اسیدهاي چرب آن غیراشباع است. اسید اولئیک و اسیدلینولئیک بیش از 80 درصد کل اسیدهاي چرب روغن کنجد را تشکیل می‌دهند. دانه کنجد بیشترین میزان روغن را در بین دانه‌هاي روغنی دیگر داراست (EL-Mallan et al., 1991).

3

خواص کنجد

لیگنان‌های موجود در روغن کنجد، خواص بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی ویژه روغن کنجد مانند خاصیت ضد سرطانی، آنتی اکسیدانی و ضد التهابی را ایجاد می‌کنند و موجب بهبود چربی خون و کاهش پراکسیداسیون لیپیدی در افراد دارای کلسترول بالا می‌شوند (Rong et al., 2005). روغن دانه کنجد علی رغم داشتن حدود 85٪ اسیدهاي چرب غیراشباع، مقاوم‌ترین روغن گیاهی به اکسایش است تاکنون، دلیل این برتري ناشناخته باقی مانده است (Abou et al., 2000). اما اکثر محققان پایداري اکسیداتیو قابل توجه روغن کنجد را به وجود مواد غیر صابونی شونده لیگنانی (سزامول، سزامولین و سزامین) در آن نسبت داده‌اند. این ترکیبات، عملکرد چندگانه فیزیولوژیکی، مانند کاهش فشار خون (Rangkadilok et al., 2010)، کاهش سطح اسید آراشیدونیک در خون، افزایش دسترسی زیستی گاما توکوفورل (Lemcke-Norojärvi et al., 2000) و عملکرد ضد التهابی دارند (Hsu et al., 2000). فرج زاده و همکاران نشان دادند که کلسترول و تری گلیسرید سرم در موش‌های تغذیه شده با ارده (دانه کنجد آسیاب شده) به طور معنی‌داری کاهش می‌یابد. هم چنین ارده به طور معنی‌داری باعث کاهش کلسترول موش‌های تغذیه شده با رژیم پر کلسترول شد (Farajzadeh et al., 2006). روغن کنجد قادر است سم‌زدایی کبد از مواد شیمیایی و میزان ترکیبات آنتی‌اکسیدانی آنزیمی و غیرآنزیمی را افزایش داده و نقش حفاظتی در برابر استرس اکسیداتیو داشته باشد (Kanu et al., 2010). از طرفی مهار گونه‌هاي اکسیژن فعال توسط لیگنان‌هاي کنجد، می‌تواند سلول‌هاي بدن را از صدمات رادیکال‌هاي آزاد محافظت کند (Lee et al., 2008).

 

 

دیابت:

اثرات ضد دیابتی این گیاه بررسی گردیده و در تمام موارد نتایج کم و بیش یکسانی در مورد اثرات ضد دیابتی آن حاصل شده است، ولی مطالعه‌ای که در آن دانه کنجد در غذای بیماران دیابتی نوع دو اضافه شده باشد، کمتر مشاهده شد. به عنوان مثال در مطالعه‌ای که مصلایی و همکاران انجام دادند به این نتیجه رسیدند که مصرف روغن کنجد تأثیر مثبتی در کاهش چربی‌های خون (کلسترول تام و LDL) قند خون ناشتا و هم چنین هموگلوبین گلیکوزیله در بیماران دیابتی نوع 2 دارد (Mosallaiee et al., 2008). هم چنین مطالعه میرمیران و همکاران (2013) نشان داد که مصرف ارده به مدت 6 هفته در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2، موجب کاهش چشمگیری در تری‌گلیسرید سرمی می‌شود و مقدار کلسترول و LDL اندکی کاهش می‌یابد.

 

کنجد در قانون:

از هر تخمی چرب‌تر است و همین است که زود تغییر یابد و فاسد شود. بعضی گویند تنها روغن کنجد برای بیماران سودایی نافع است که گرمی و تری افزاید. جرمش از روغنش قوی‌تر است. گرمی‌اش معتدل، چسبنده، نرم کننده، سستی بخش. علاج لکه سبز ناشی از ضربت، لکه خون منجمد، زبری ترک‌های سودایی سودمند است.کنجد به ویژه پوست کنده‌اش فربهی دهد. روغن کنجد بویژه ساقه و برگش موی را دراز کند. آس را در روغن کنجد بجوشانید موی را از ریزش نگاه دارد و بن موی را تقویت کند و سخت گرداند.ورم گرم را نرم کند. علاج سوختگی است. ضماد کنجد ستبری عصب را سرحال آرد. ضماد کنجد التهاب و آماس چشم را فرو نشاند. در علاج تنگی نفس و برنشیت مفید است. برای معده بد است، زود سیر گرداند و اشتهای خوراک از بین ببرد. دیر هضم است و اندامان درونی را سستی بخشد. تشنگی آورد غذای بسیار چرب می‌دهد. کنجد پوست کنده دیر سرازیر می‌شود اگر با پوست باشد زودتر از پوست کنده به معده می‌رسد. عموما کنجد برای معده خوب نیست اگر در روغن بجوشد کمتر ضرر دارد و اگر با عسل خورده شود هیچ ضرر ندارد. کنجد خیس داده شده در آب در ریزش دادن حیض بسیار قوی است و تا درجه‌ای است که سبب افتادن بچه می‌شود. پادزهر مار شاخدار است.

 

کنجد در مخزن‌الادویه:

طبیعت آن در آخر اول گرم و تر و با رطوبت لزجه و در دوم گرم و تر نیز گفته‌اند. مغری و مفتح و صالح الکیموس قلیل‌الغذا و مسمن بدن ملین صوت و خشونت حلق به سبب غرویتی که دارد. مصلح اخلاط سوخته و مواد سوداویه و ملین امعا و مقعده و محلل اورام حاره. تقویت باه مجرب است و مولد پیه گرده و شیره کوبیده آن با نبات جهت رفع سوزش معده و مری و ترش شدن رطوبت معده سوداوی. با بذر کتان جهت تقویت باه و ازیاد منی.

 

نتیجه‌گیری:

با توجه به داشتن ترکیبات مختلفی همچون اسید استئاریک، اسید اولئیک و اسیدلینولئیک که کاربرد فراوان در این صنعت دارد کنجد در طیف وسیعی از محصولات آرایشی بهداشتی می‌توان مورد استفاده قرار داد همچنین تحقیقات انجام شده توسط سادات قریشی و همکاران در سال 1395نشان داد که قند خون ناشتا، HbA1C، کلسترول و تری گلیسرید،ALP ، ALT و LDL بعد از مصرف دانه کنجد به طور معنی‌داری کاهش پیدا کرده است. با استناد به نتایج به دست آمده و بدون عارضه بودن دانه کنجد، می‌توان پیشنهاد کرد احتمالاً استفاده از این گیاه به عنوان یک داروی مکمل در درمان و پیش‌گیری از اختلالات دیابت مفید می‌باشد.

نویسنده

محسن شجایی

منابع:

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

سادات قریشی آ، محمدیان شهربابکی ف، طغرلی ن، شیخ فتح الهی م، حاجی زاده م.ر، خوشدل ع و محمودی م. 1395. بررسی اثر مصرف دانه کنجد بر برخی فاکتورهای بیوشیمیایی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو. مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

ميرحيدر حسين. 1389. معارف گياهی.دفتر نشر اسلامی. جلد پنجم. ص 93.

 

Abou-Gharbia HA, Shehata AAY, Shahidi F. Effect of processing on oxidative stability and lipid classes of sesame oil. Food Res Intl. 2000;33(5):331-40.

Borchani C, Besbes S, Blecker Ch, Attia H. Chemical Characteristics and Oxidative Stability of Sesame Seed, Sesame Paste, and Olive Oils. Journal of Agricultural Science and Technology. 2010; 12: 585-596.

Brito, O. J., and Nunez, N., 1982, Evaluation of Sesame Flour as a Complementary Protein Source for Combinations with Soy and Corn Flours. Journal of Food Science, 47, 457-460.

Budowski, P., 1964, Recent research on sesamin, sesamolin, and related compounds. Journal of the American Oil Chemists’ Society, 41, 280-285.

EL-Mallan MH, Soukra LM, Gad AM. Fatty acid composition of oil grapeseed. Seifen – Oelo – Fette – Watchse. 1991; (25):961.

Farajzadeh Sheikh A, Zahdei Asl S, Asgarisabzkoohi N, Berihami S. The effects of ground sesame seeds (ardeh) and sunflower oil on the serum lipid profile of the rats. ijdld. 2006;6(1):45-50. [Article in Persian]

Hassanien MMM, Abdel-Razek AG. Improving the Stability of Edible Oils by Blending With Roasted Sesame Seed Oil as a Source of Natural Antioxidants. J App Sci Res. 2012;8(8).

Hsu D-Z, Su S-B, Chien S-P, Chiang P-J, Li Y-H, Lo Y-J, et al. Effect of sesame oil on oxidative-stressassociated renal injury in endotoxemic rats: itric oxide and proinflammatory cytokines. Shock. 2005; 24(3):276-80.

Ishii, Y., and Takiyama, K., 1994, Extraction of calcium, oxalate and calcium oxalate crystals from sesame seeds. Bunseki Kagaku-Japan Analyst, 43(2), 151-156.

Kang MH, Natio M, Tsujihara N, Osawa T. Sesamolin inhibits lipid peroxidation in rat liver and kidney. J of Nutr. 1998;128(6):1018-22.

Khazaei, J., and Daneshmandi, S. 2007. Modeling of thin-layer drying kinetics of sesame seeds: mathematical and neural networks modeling. International Agrophysics, 21: 335-348.

Lemcke-Norojärvi M, Kamal-Eldin A, Appelqvist L-Å, Dimberg LH, Öhrvall M, Vessby B. Corn and Sesame Oils Increase Serum γ-Tocopherol Concentrations in Healthy Swedish Women. The J Nutr. 2001; 131(4): 1195-201.

Mirmiran P, Bahadoran Z, Golzarand M, Rajab A, Azizi F. Ardeh (Sesamum indicum) Could Improve Serum Triglycerides and atherogenic lipid parameters in type 2 diabetic patients: A Randomized Clinical Trial. Arch Iran Med. 2013;16(11):651-6. [Article in Persian]

Mosallaiee M, Eqtesadi Sh, Kaseb F, Afkhami M, Hoseini F. Effect of sesame oil on blood glucose and lipid profile in patients with type п diabetes. research center – Yazd Diabetes Treatment. Yazd Uni Of Med Sci J. 2008;16(2):15-23.

Rangkadilok N, Pholphana N, Mahidol C, Wongyai W, Saengsooksree K, Nookabkaew S, et al. Variation of sesamin, sesamolin and tocopherols in sesame (Sesamum indicum L.) seeds and oil products in Thailand. Food Chem. 2010;122(3):724-30.

Rong CP, Liong CK, Chen ST, Jen CC, Liu TL, Cheng H, et al. Dietary sesame reduces serum cholesterol and enhances antioxidant capacity in hypercholesterolemia. Nutr Res. 2005;25(6)559-67.

USDA, N., 2007, The PLANTS Database (http://plants. usda. gov). National Plant Data Center, Baton Rouge. La. Yoshida, H., 1994, Composition and quality characteristics of sesame seed (Sesamum indicum) oil roasted at different temperatures in an electric oven. Journal of the Science of Food and Agriculture, 65, 331-336.

Yoo JY, Shin DH, Min BY. Composition of grape seed oil. Korean Journal of Food Science and Technology. 2000; 16(3): 257-260. Namiki, M., 1995, The chemistry and physiological functions of sesame. Food reviews international, 11, 281-329.

Lee, J., Y. Lee and E. Choe. 2008. Effects of sesamol, sesamin and sesamolin extracted from roasted sesame oil on the thermal Eunok oxidation of methyl linoleate. LWT – Food Science and Technology. 41: 1871-1875.

Kanu, P.J., J.Z. Bahsoon, J.B. Kanu and J.B.A. Kandeh. 2010. Nutraceutical importance of sesame seed and oil: a review of the contribution of their lignans. Sierra Leone Journal of Biomedical Research. 2: 4-16.

 

 

 

کرچک دانه سمی با خواص درمانی

کرچک دانه سمی با خواص درمانی

گیاه کرچک که بومی مناطق گرمسیر جهان است در اقلیم‌هاي گرم مانند هند و افریقا به صورت یک درختچه که بلندي آن تا 3 متر هم می‌رسد وجود دارد ولی در مناطق معتدل چون در سرماي زمستان این مناطق مقاوم نیست به صورت یک گیاه یکساله و در برخی مناطق مناسب دوساله است. در مناطقی که ارقام یک ساله آن کاشته می‌شود مزرعه پس از برداشت محصول دانه شخم شده و سال بعد مجددا به صورت زراعت جدیدي تخم آن کاشته می‌شود. معمولا در مناطق معتدل کشت بذر کرچک مقارن با زمان کشت ذرت و پنبه صورت می‌گیرد. داخل میوه به اندازه دانه قهوه و پوست تخم منقّط و مغز آن سفید و داراي مقدار زیادي روغن است (ميرحيدر، 1389).

نام فارسی: کرچک، بیدانجیر

نام علمی: Ricinus communis L.

خانواده: Euphorbiaceae

نام انگلیسی: Castor

 

روغن‌ها و چربی‌ها به‌صورت گسترده و به عنوان ماده خام در غذاها، محصولات آرایشی و بهداشتی، صنایع داروسازی، تولید صابون و محصولات دیگر به کار می‌روند. روغن‌های دارای خاصیت آنتی باکتریال، در حوزه نگهداری و فرایند مواد غذایی، بارداری درمان جراحت‌ها، فرمولاسیون کرم‌ها و لوسیون‌ها جهت درمان بیماری‌های پوستی مفید می‌باشند. روغن‌های گیاهی در عین مایع بودن از مقاومت بیشتری برخوردار بوده و نسبت به اکسیداسیون پایدار هستند (Bauchart, 1993). مزیت استفاده از روغن‌های گیاهی حاوی اسید اولئیک بالا در صنایع بهداشتی و آرایشی به علت این است که نسبت به حرارت پایدارتر بوده و کمتر حالت روغن و چربی به دنبال استعمال حس می‌شود (Manpree et al., 2012). روغن کرچک خوراکی در صنایع غذایی، در افزودنی‌های مواد غذایی، طعم دهنده‌ها، به عنوان یک مهارکننده غالب و در بسته‌بندی‌ها استفاده می‌شود. در هند، پاکستان، نپال و بنگلادش، کرچک، برنج، گندم و حبوبات را از پوسیدن حفظ و متوقف می‌کند که می‌تواند به‌عنوان یک روغن ارزان قیمت و حاوی اسید اولئیک بالا، رقیب خوبی برای روغن زیتون و دیگر روغن‌ها در صنعت باشد (Jitendra & Ashish Kumar, 2012). قسمت‌هاي مختلف این گیاه جهت مصارف درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و داراي خواصی نظیر ضد میکروب، ضد التهاب، ضد درد، آنتی‌اکسیدان، حفاظت کبدي و درمان دیابت و نیز مسهل براي درمان یبوست می‌باشد (Jena & Gupta Kumar, 2012). روش‌هايي كه برای، استخراج روغن كرچك استفاده مي‌شود به صورت پرس و استخراج با حلال مي‌باشد. اين روش‌ها منجر به توليد روغن كرچك با درجات كيفی مختل مي‌شود (DAquin et al., 1960).

کرچک در طب قدیم

در گذشته براي قرن‌ها همه جا کرچک به عنوان مسهل مورد استفاده انسان بوده است. در چین از له شده تخم کرچک براي معالجه انواع بیماري‌ها از جمله سنگینی گوش و کري، سردرد، خنازیر و ناراحتی‌هاي پوستی استفاده می‌شده است [رید]. متفقا همه قبول دارند که مغز دانه کرچک سمّی است. از برگ‌هاي کرچک اغلب در استعمال خارجی استفاده می‌شود. برگ‌هاي گرم کرده کرچک را براي تسکین درد نقرس روي عضو دردناك می‌گذارند [هین]. التیام عفونت چرکی نرمه‌بند دور انگشت دست و پا که ویتلا گفته می‌شود، می‌مالند[وك]. براي سرطان به کار می‌برند و همچنین روغن کرچک براي معالجه بیماري‌هاي پوستی انگلی تجویز می‌شود. در ساحل عاج و دلتاي علیا از روغن کرچک براي تسکین جذام استفاده می‌شود. در هندوچین براي معالجه سرطان معده و به‌طور کلی از روغن کرچک در روش شیمی درمانی سرطان استفاده می‌شود (ميرحيدر، 1389).

متابولیت‌های ثانویه

اثرات دارويي كرچك مربط به وجرد تركيبات فيتوشيميايي مانند فلاونوئيدها آلکالوئيدها و تانن‌ها مي‌باشد كه دارای فعاليت‌های بيولوژيكي ديگر، نيز هست (Ilavarasan et al., 2012). در دانه کرچک ماده سفیدرنگ بی‌شکل خیلی سمّی وجود دارد که در حقیقت پروتئین سمّی یا آلبومین سمّی دانه کرچک است (ميرحيدر، 1389). این ماده را به انگلیسی ریسین اسيد ريسينولئيك (٪89) مهمترين اسيد چرب مرجرد در روغن كرچك است كه خصرصيات تكنولوژيكي بي‌نظير، به روغن كرچك به سبب گروه‌ها، هيدروكسي بالا داده است. ساير اسيدها، چرب روغن كرچك شامل لينولئيك اسيد (3/٪)،اولئیک اسید (3٪)، استئاریک اسید (٪1)، دی هيدروكسي استئاریک اسید (7/٪0)، اسيد پالمتيك (٪1)، آراشیدیک اسید (3/٪0) است (Ogunniyi, 2006). مقدار روغن دانه‌های، كرچك در حدود 60-40 درصد است (Marter, 1981). ریسین اولئیک اسید یک اسید چرب اشباع نشده‌اي که در روغن کرچک به شکل گلیسرید وجود دارد و در حدود 80 درصد اسیدهاي چرب دانه کرچک را تشکیل می‌دهد. این گلیسرید را در شیمی به نام ریسین اولئین می‌خوانند این اسید داراي خاصیت مسهلی بسیار قوي است (ميرحيدر، 1389).

مهمترین ترکیبات موجود در روغن کرچک

 

کرچک در قانون:

روغن کرچک به کار خوراک نمی‌آید در چراغ به کار می‌برند و با بعضی پماد و داروها مخلوط می‌کنند. کرچک تحلیل برنده و ملین است و روغنش از روغن زیتون ساده لطیف‌تر و لطافت بخش‌تر است. کوبیده کرچک زگیل را بر طرف می‌کند و لکه‌ۀای سیاه را می‌زداید. روغن کرچک داروی قرحه تر و گری است. اگر سی دانه را بسایند و بخورند معده را بسیار سست گرداند و در نتیجه استفراغ را برانگیزد و دل به هم می‌خورد. تنها یا با سرکه بر چستان نهند ورم پستان را فرو نشاند. کرچک دانه را بکوبند و بسایند و بخورند بلغم مراره و کرم را بیرون راند.

کرچک در مخزن الادویه:

در آخر دوم گرم و خشک. محلل و ملین عصب و مسهل قوی خلط بارد و منقی عروق و مقوی اعضاء و جهت ضداع و فالج ولقوه و رعشه و امراض بارده. چون ده عدد مغز دانه آ را ساییده با ماءالعسل بیاشامند اسهال بلغم و رطوبات مایی نماید و مرخی و مسقط اشتها است و موجب کرب و غثیان و قی است. طلای آن جهت رفع تشنج و درد گوش و انضمام فم رحم و انقلاب آن و جرب متقرح و قروح رطبه سر و ورم معده و رفع آثار کبودی جلد.

مصلح آن کتیرا، مصطکی و نعناء.

 

نتیجه گیری

نکته: مصرف روغن کرچک و بخصوص دانه‌هاي آن باید زیر نظر پزشک انجام گیرد.

گیاه دارویی کرچک می‌تواند به عنوان درمان کننده سریع و مؤثر جهت ترمیم زخم‌هاي پوستی مورد استفاده قرار گیرد و نسبت به گیاهان صبر زرد و گل اشرفی اثربخشی سریع‌تر و بهتري را دارا می‌باشد پیشنهاد می‌گردد مطالعاتی در رابطه با مکانیسم اثر گیاه کرچک بر ترمیم زخم‌هاي پوستی ناشی از بریدگی و سوختگی صورت گیرد. (داوري و همکاران، 1397). علاوه بر تاثیر بر روی پوست جهت حفظ و سلامت مو با توجه به ترکیباتی که دارد موثر می‌باشد.

 

 

منابع

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. القانون فی الطب. جلد دوم. انتشارات سروش.

عقیلی خرسانی شیرازی، محمد حسین. 1380. مخزن‌الادویه. انتشارات چوگان.

ميرحيدر حسين. 1389. معارف گياهی.دفتر نشر اسلامی. جلد پنجم. ص 93.

داوري آیدا ، حاجی‌نژاد محمدرضا ، صمدي کیوان ، افتخاري سمانه. 1397. اثر گیاهان گل اشرفی، صبرزرد و کرچکبر روند التیام زخم‌هاي پوستی در موش صحرایی نر بالغ. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان.

نویسنده

محسن شجایی

Bauchart, D. (1993). Lipid absorption and transport in ruminant, Journal of Dairy Science. 76: 3864-3881.

Manpreet, R., Hitesh, D., Bharat, P. and SHivani, SH. (2012). Ricinus communis l- A Review. International Journal of tech research CODEN (usa): IJPRIF, 4(4): 1706-1711.

Jitendra, J. and Ashish kumar, G. (2012). Ricinus communis L: A phytopharmacological review. International of pharmaceutical sciences, 4 (4): 24-29.

Ilavarasan R, Mallika M and Venkataraman S, 2006. Antiinflammatory and free radical scavenging activity of Ricinus communis root extract. Journal of Ethnopharmacology 103: 478-80.

Marter AD, 1981. Castor: Markets, utilization and prospects. Tropical Product Institute 152: 55-78.

DAquin EL, Pominsky J, Vix HLE, Knoepfler NB, Kulkarni BS and Gastrock EA, 1960. Direct solventextraction of castor beans yields high grade oil. Journal of the American Oil Chemists’ Society 37: 93-97.

Ogunniyi DS, 2006. Castor oil: A vital industrial raw material. Bioresource Technology 97: 1086-1091. Pokoprny J, Kalinova L and Dysseler P, 1995. Determination of chlorophyll pigments in crude vegetable oils. Pure & Application Chemistry 67: 1781-1787.

Jena J, Gupta AK. Ricinus Communis Linna: A phytopharmacology review. Int J Pharm Pharm Sci 2012; 4(4): 25-9.

نقش مهم ویتامین B در لوازم آرایشی و بهداشتی

ویتامین B

مقدمه:

ویتامین‌ها را به دو دسته مهم، شامل ویتامین‌هاي محلول در آب و ویتامین‌هاي محلول در چربی، تقسیم کرده‌اند. ویتامین E، ویتامین K، ویتامین  Dو ویتامین A را نیز محلول در چربی و ویتامین C و ویتامین‌هاي گروه B را محلول در آب دانسته‌اند. علاوه بر مواد معدنی، ویتامین‌ها نیز مورد نیاز بدن هستند؛ زیرا بدون حضور آن‌ها در غذا، سلامتی و تعادل اعضاي بدن ناپایدار می‌شود و در اعمال حیاتی اختلالاتی ایجاد می‌گردد و عوارضی بروز می‌کند که گاه منجر به مرگ می‌شود. ویتامین‌ها سوخت و ساز بدن را تنظیم می‌کنند و تنها کمبود یک ویتامین می‌تواند، تمام بدن انسان را به مخاطره اندازد.

 

ویتامین B:

گروه ويتامين‌هاي B خود شامل تيامين، ريبوفلاوين، پانتوتنيك اسيد، پيرودوكسين، سيانوكوبالامين، فولاسين، نياسين و بيوتين است. ویتامین های B به حفظ عضلات، پوست، ناخن ها و موی سالم کمک می‌کنند.

 

تيامين B1

شكل اصلي تيامين در بافت‌هاي حيواني، استر دي فسفات يا تيامين پيرو فسفات (T.P.P) است. بخاطر OH مي‌تواند استر ايجاد كند. 2 حلقه هتروسيكليك دارد. حلقه داراي S تيازول است و حلقه داراي 2 ازت پيريميدين است. عملکرد اصلی تیامین شامل متابولیسم انرژی و جریان عصبی و تجزیه کربوهیدرات است.

 

B2 ريبوفلاوين

ساختمان آن از مشتقات رنگي به نام فلاوين 1 گرفته شده كه خود از سه هسته حلقه‌اي ايزوآلوكسازين مشتق گرديده است. B2 با ساير ويتامين‌هاي گروه B در عوارض بري بري و پلاگر موثر است. از بارزترين علائم كمبود B2 ترك خوردن گوشه لب انسان است.

اسيدپانتوتنيك B5

نام شيميايي اين ويتامين آميد بتا آلانين و اسيد آلفا و گاما دي هيدروكسي بتادي ميتل بوتيريك است. وجود اسيدآمينه بتاآلانين ضروري است. این ویتامین به عنوان نرم کننده پوست و مو به‌ کار می‌رود.

 

پيريدوكسين  B6

اين ويتامين نيز از حلقة هتروسيكليك پيريدين مشتق مي‌گردد. این ویتامین خاصیت ضد التهاب پوست دارد. این ویتامین محلول در آب بوده و بخشی از کمپلکس ویتامین B می‌شود.

 

فولات  B9

فولات که به نام اسید فولیک و اسید پترویل گلوتامیک نیز شناخته می‌شود برای تولید و نگهداری سلول‌های جدید به ویژه طی زمان‌های تقسیم سریع سلولی (مانند حاملگی) لازم است.

 

سيانوکوبالامين (B12)

سيانوکوبالامين از غذاها به دست می‌آید و آزاد می‌گردد، به عامل داخلی معده متصل و به ایلئوم حمل می‌گردد و در آنجا با یک گیرنده روی سطح سلولی مخاطی تداخل می‌کند تا جذب و انتقال به داخل گردش خون گردد.

 

منابع غذایی ویتامین های B:

ویتامین‌های B در گیاهان و حیوانات مشاهده می‌شوند. ویتامین B12 تنها موردی است که در محصولات حیوانی یافت می‌شود همانند گوشت، ماهی و تخم مرغ منابع خوبی برای ویتامین B12 هستند. ریبوفلاوین (B2) در شیر، نخم مرغ، غلات و حبوبات و نان‌ها یافت می‌شود. منابع غذایی نیاسین شامل گوشت‌ها (به ویژه گوشت قرمز)، لوبیا و غیره یافت می‌شود. اسید پانتوتنیک در تخم مرغ، ماهی، تمام نان‌های گندم و غلات و سبزیجات وجود دارد. پیریدوکسین (B6) در بادام زمینی، سبزیجات، سیب زمینی و موز یافت می‌شود. فولات (B9) در گوشت‌ۀای احشاء، سبزیجات سبز، تخم مرغ وجود دارد.

 

نتیجه‌گیری:

پانتول فرم الکلی فعال پانتوتنیک اسید است که در پوست به وسیله آنزیم‌ها، به وسیله آنزیم‌ها، به پانتوتنیک اسید (B5) تبدیل می‌شود. این ویتامین، به عنوان حالت دهنده و نرم کننده در شامپوها و اسپری‌های مو، حالت دهنده و نرم کننده در شامپوها، اسپری‌های مو، حالت دهنده‌های مو نیز مرطوب کننده‌ها مصرف فراوانی دارد. از آنجا که این ماده قابلیت جذب آب و نگهداری آن را دارا است، بیشتر به عنوان یک هومکتانت مطرح است و چون آب، ماده طبیعی حالت دهنده پوست و مو است، این ویتامین می‌تواند در فرآورده‌های پوست و مو نقش مهمی را ایفا کند.

بسیاری از کرم‌ها ولوسیون‌های مرطوب کننده غنی از ویتامین، حاوی 5 درصد پانتول هستند که می‌تواند به تسریع روند بهبود زخم‌ها هم کمک کند. به عنوان یک هومکتانت، ویتامین B5 می‌تواند آب را از اپیدرم و درم به طرف لایه شاخی بکشاند و پس از آن، می‌تواند با استفاده از اثر Occlusive (پوشانندگی) فرآورده‌ها، آب را در لایه شاخی نگهداشت. اگر رطوبت محیط 70٪ باشد پانتول می‌تواند آب را از محسز هم جذب کند.

در واقع در غیاب هومکتانت، آبی که از فآورده به پوست می‌رسد، به سرعت تبخیر می‌شود. هومکتانت‌ها همچنین می‌توانند با پر کردن فواصل بین کورئوسیت‌ها (در نتیجه وارد کردن آب به سلول‌ها و متورم کردن آن‌ها) نرمی پوست را افزایش دهند.

در فرآورده‌های مو، نیز پانتول به عنوان یک هومکتانت به کار می‌رود تا میزان آب ساقه مو و در نتیجه الاستیسیته آن را افزایش دهد، پانتول، همچنین برای مو ضروری است و می‌تواند از مناطق فاقد کوتیکول وارد ساقه مو نیز مناسب است و حالت پذیری و درخشش و نرمی مو را افزایش داده و از الکتریسیته ساکن آن می‌کاهد.

نویسنده محسن شجایی

ویتامین A خواصی جذاب در آرایش و بهداشت

ويتامين A

مقدمه:

ويتامين‌هاي محلول در چربي هستند ویتامین A خانواده‌ای شامل انواع مختلف ویتامین تحت رتینوئید (رتینول یا ویتامین A فعال، رتینال و اسید رتینوئیک)، کارتنوئیدها (لیکوپن و لوتئید) و پرو ویتامین کارتنوئید A (γ،β  و α کاروتن) می‌باشد. ویتامین A خوراکی برای جذب به چربی نیاز دارد، از دستگاه گوارش جذب می‌شود و در کبد (٪90) و سایر نواحی شامل شبکیه ذخیره می‌گردد. علاوه بر این رتینول نسبت به سایر کارتنوئیدها بیشتر جذب می‌شود. ویتامینA  داراي نقش مهمي در بيوسنتز پروتئين مي‌باشد همچنین به دليل نقش مهم آن در شبكيه چشم (Retine) و عمل بينايي و درغروب آفتاب و در تاريكي، رتينول Retinol مي‌گويند. در شبكيه چشم ویتامینA به شكل آلدئيدي يعني Retinene رتينن و يا رتينال Retinal وجود دارد. رتينال به كمك يك واكنش آنزيمي احياء گرديده و به رتينول مبدل مي‌شود و به عكس رتينول در اثر اكسيداسيون قابل تبديل به رتينال است. آنزيم كنترل كننده اين واكنش رتينول دهيدروژناز و كوانزيم آن NAD+ است.

ش

تصویر 1: اشکال مختلف ویتامین A

ویتامینA:

رتينول (C20H29OH) يك الكل مونوهيدريك، غير اشباع بوده كه زنجيره كربني آن داراي چهار اتصال دوگانه است و به يك حلقة شش ضلعي به نام بتا يونونβ − Ionone  متصل مي‌گردد. حلقه شش ضلعي نيز داراي يك پيوند دوگانه بين كربن‌هاي β,α است. اين ويتامين به صورت كريستالي جامد و زرد رنگ بوده و در آب نامحلول و در چربي و حلال‌هاي مختلف چربي محلول است در مجاورت هوا و نور به سادگي بر اثر اكسيداسيون از بين مي‌رود. تركيبي به فرمول C20H27OH در ماهي يافت شده كه از نظر ساختمان شباهتي نزديك به ويتامين A دارد، اين تركيب را دي هايدرو رتينول يا ويتامين A2 مي‌خوانند.

پرو ويتامين A را كاروتنوئيدها گويند. در طبيعت 600 نوع كاروتنوئيد شناسايي شده است، ولي تنها چند نوع آن مي‌تواند به ويتامين A تبديل شود. كاروتنوئيدها به رنگ‌هاي زرد، نارنجي و قرمز يافت مي‌شود.

كاروتنوئيدها خود شامل دو دسته 1 – كاروتن‌ها 2- گزانتوفيل‌ها مي‌شوند.

گزانتوفيل‌ها: مانند كريپتوگزانتين، زي‌گزانتين و لوتئين كه بيشتر آنها نمي‌توانند به ويتامين A تبديل شوند.

كاروتنها: كه خود داراي فرم آلفا، بتا و گاما كاروتن هستند، فعال‌ترين فرم آن نوع بتا است به رنگ قرمز و نارنجي بوده و در هويج اسفناج و كاهو وجود دارند كه فرمول شيميايي آن عبارت از C40 H56 است. فرمول گسترده آن يك زنجيره كربني است كه در دو انتها به يك حلقه 6 ضلعي منتهي است.‌

 

خواص ویتامین A:

ويتامينA ريز مغذي است كه بر اي عملكرد مناسب سيستم ايمني بدن، تمايز سلولي، پايايي سطوح اپيتليال و موكوسي، رشد، توليدمثل و بينايي لازم و ضروري مي‌باشد. در درمان عفونت دستگاه ادراري، استفاده از ويتامينA سودي دو چندان داشته و همچنين در مثانه در فراهم كردن سد دفاعي مناسب بر عليه عفونت كمك مي‌كند.

ویتامین A می‌تواند علایم پیری پوست را کاهش داده یا درمان کند. این خاصیت توسط Albert Kingman شناخته شده است. وی همچنین دریافت که تریتینویین موضعی (فرم ترانس رتینوییک اسید) می‌تواند به عنوان ضد چروک، ضد لک، نرم کننده و درمان کننده کراتوزهای فعال پیش سرطانی منتج از تابش UV عمل کند. پیش از این نیز، رتینوئیدها به عنوان تسریع کننده روند بهبود زخم‌ها شناخته شده و اصلی‌ترین داروهای تجویزی درمان پیری پوست بوده‌اند. فرمولاسیون رتینوییدها به علت ناپایداری ذاتی آن‌ها در برابر نور، مشکل است. این ترکیبات به عنوان آنتی‌اکسیدان عمل کرده و در برابر نور به سرعت به فرم‌های غیر فعال تبدیل می‌شود. به همین علت فرم‌های خوراکی ویتامین A در بطری‌های تیره رنگ و رتینوئیدها در تیوب‌های فلزی شفاف یا پلاستیکی بسته‌بندی می‌شوند تا از تابش UV در امان باشند. در صورت اکسیداسیون رتینوییدها، فرآورده‌های حاوی آن‌ها به رنگ زرد در می‌آیند. گرچه فرمولاسیون رتینیل‌پالمینات در محصولات پوستی OTC بسیار آسان است، این ترکیب در پوست فاقد فعالیت بیولوژیکی است و تنها با شکست باند استری آن در پوست و تبدیل رتینول به رتینوییک اسید (مسئول فعالیت بیولوژیکی فرآورده‌های حاوی رتینول) فعال می‌شود. اما متاسفانه تنها مقادیر کمی از رتینول می‌توانند توسط پوست به رتینوییک اسید تبدیل شوند و به همین علت هم محصولات حاوی رتینوییک اسید کارایی بیشتری دارند.

 

منابع غذايي ويتامين A چه هستند؟

ویتامين A در منابع گياهي به صورت پيش ساز ویتامين A در انواع كاروتن‌‌ها به ویژه بتاكاروتن و در منابع حيواني به شكل رتينول فعال یافت مي‌شود. بهترین منابع ویتامين A منابع حيواني آن است، زیرا از قابليت جذب بهتري برخودارند.

منابع حيواني:

جگر، زرده تخم مرغ، قلوه، شير و لبنيات پرچرب، كره، ماهي كوچك با جگر (مثل كيلكا).

منابع گياهي:

سبزي‌هاي برگ سبز تيره مانند اسفناج و كاهو، جعفري، سبزي‌هاي زرد نظير هویج و كدو حلوایي، ميوه‌هاي زرد و نارنجي رنگ مثل زردآلو، آلو، هلو، قيسي، خرمالو، نارنگي، موز و انگور، طالبي، گرمك.

 

 

نتیجه‌گیری:

ویتامین A در علم آرایشی بهداشتی دارای خواصی متعددی می‌باشد که با کمبود این ویتامین مواجه می‌شود. كمبود آن سبب اگزروفتالمي (خشكي چشم) مي‌گردد. كمبود آن سبب خشك و تيره شدن پوست (شاخي شدن غدد ترشحي عرق) مي‌شود. همچنین نقش ویتامین A در خشکی چشم و کراتوکونژکتیویت و اشکال در تمایز سلول‌های پوششی قرنیه اشاره نمود. کمبود ویتامین A منجر به اشکال در تمایز اپی‌تلیوم قرنیه و ملتحمه و خشکی چشم می‌گردد که با تجویز ویتامین A این اختلالات تا حدودی برگشت می‌کند.

نویسنده

محسن شجایی

ویتامین c محافظی برای پوست

ویتامین C آنتی اکسیدانی مطمئن

مقدمه:

شما از ويتامين C زياد شنيده‌ايد و از تأثير آن بر سرماخوردگي آگاهيد، دليل اين همه فوائد ويتامين C در بدن چيست؟ اين ويتامين چه اعمال ديگري در بدن انجام مي‌دهد؟

ويتامين C در واکنشهاي شيميايي بدن به عنوان يک حمل کننده الکترون عمل مي‌کند، اين ويتامين مهم‌ترين آنتي‌اکسيدان محلول در آب است. آنتي‌اکسيدان به موادي گفته مي‌شود که با حرکت در خون، مواد شيميايي را که به بافت‌ها لطمه مي‌رسانند را خنثي مي‌کنند. به اين دليل است که ويتامين C در جلوگيري از بروز يا بهبود بسياري از بيماري‌هاي مزمن دوران کهنسالي مؤثر است.

دکتر لینوس پاولینگ، دانشمندی که جایزه نوبل را دریافت کرد، معتقد است که مکمل‌های ویتامین C، نقش فوق‌العاده‌ای در سیستم دفاعی بدن دارند. تحقیقات نشان داده است، کسانی که به اندازه کافی ویتامین C مصرف نمی‌کنند، زودتر به بیماری عفونی، سرماخوردگی و انواع سرطان دچار می‌شوند.

 

تاریخچه:

کشف ويتامين C داستان جالبي دارد در قرن ۱۹، دريانوردان انگليسي براي رهايي از نوعي بيماري که در دريا به آن مبتلا مي‌شدند و بعداً اسکروي نام گرفت، مقدار زيادي ليمو در کشتي خود حمل مي‌کردند .براي همين به آنها ملوان ليمويي مي‌گفتند. اسکروي بيماري مهلکي بود که کاشفان سرزمين‌هاي دور پس از مدت طولاني که بر روي آب سفر مي‌کردند به آن مبتلا مي‌شدند و بسياري از آن‌ها در اثر اين بيماري مي‌مردند. اسکروي کمبود طولاني مدت ويتامين C است.

اين مطلب انگيزه‌اي شد براي جستجوي عامل درمان اسکروي در پرتقال، که منجربه کشف ويتامين C در سال ۱۹۲۸ شد و اسيد اسکوربيک نام گرفت. انسان و بعضي حيوانات فاقد آنزيم لازم براي توليد ويتامين C در بدن هستند از اين رو نيازمند دريافت آن از طريق غذا مي‌باشند.

ويتامين C از نظر غذايي بسيار حساس است و به راحتي در اثر حرارت و تاثير مواد قليايي از دست مي‌رود. حرارت پخت نيزموجب کاهش اين ويتامين در سبزيجات مي‌شود .

 

 

عملکرد ویتامین C در حفاظت از پوست:

وجود ویتامین C برای  تولید کلاژن بسیار حیاتی  است. کلاژن ماده ضروری پیوند بافت و نگهدارنده پوست است که بدون آن بدن فرو می‌پاشد. چون این پروتئین باعث نگهداری اسکلت بدن ما، چسباندن ماهیچه‌ها به استخوان‌ها و نگهداری پوست و اعضای بدن در جای خودشان می‌شود.

 

 

ویتامین C همچنین در مداوای التهاب، نقش شگفت انگیزی ایفا می‌کند. ویتامین C دو عمل انجام می‌دهد یکی آنکه از تولید ماده‌ای شیمیایی به نام آراشیدونیک اسید، که باعث التهاب پوست می‌شود، جلوگیری می‌کند و دوم اینکه ویتامین C باعث تعویض تاثیر آراشیدونیک اسید می‌شود و آن را به ماده‌ای بی ضرر تبدیل می‌نماید.

 

اثرات ضد لکی ویتامین C:

ویتامین C اثر احیاکنندگی دارد و شفاف کننده می‌باشد. توجه کنید که اینجا از لغت روشن کننده استفاده نمی‌کنیم بلکه از لغت شفاف کننده استفاده می‌کنیم اثر ضدالتهابی ویتامین C به عنوان مکمل است.

درمان پزشکی لک‌ها عبارتست از: روشن کننده، لایه بردار و یک ترکیب مکمل یا تکمیل کننده که می‌تواند ویتامین C باشد.

آسکوربیک اسید یا ویتامین سی به عنوان یکی از مواد کنترل کننده سنتز ملانین بکار می‌رود. مشتقات جدیدتر این ماده همانند منیزیوم اسکوربیل فسفات و اسکوربیل گلوکوزاید و تتراهگزیل دسیلاسکوربات برای کنترل ملانوژنزیز بکار می‌روند. این مشتقات می‌توانند رادیکال‌‌های آزاد را جمع‌آروی نموده و از اثر آن‌ها رد فعال‌سازی ساخت ملانین جلوگیری نمایند به علاوه سبب مهار مرحله اکسیداسیون در طی فرایند سنتز ملانین تبدیل دئپا به دوپاکوئینون ملانین نیز عمل نمایند به علاوه بر مهار تیروزنیاز در ساخت و فعالیت نیز اثر می‌نمایند.

 

ویتامین C در حیوانات:

حیوانات می‌توانند ویتامین C بدنشان را خود تولید کنند. کبد آن‌ها خود به خود از قند ساده‌ای به نام گلوکز، ویتامین C می سازد. متاسفانه، ما موجودات برتر نمی‌توانیم خودمان ویتامین C بسازیم، زیرا کبد ما آنزیم سازنده آن را ندارد. بنابراین اگر ما ویتامین C را به رژیم  غذایی‌مان اضافه نکنیم، خیلی زود با کمبود آن مواجه خواهیم شد که خود می‌تواند زمینه بروز بیماری‌های گوناگون شود.

 

 

Soskin و …… برندهایی هستند که ویتامین C دارند.

نویسنده

محسن شجایی

ویتامین E خواص بی نظیر آن

ویتامین E

مقدمه:

ویتامین E یک آنتی‌اکسیدان محلول در چربی است که برای بدن ما بسیار مفید است. اگرچه عملکرد اولیه ویتامین E حفاظت از غشای سلولی بدن است، این ویتامین همچنین نقش مهمی در حفظ شمارش تعداد گویچه‌های خون، سلامت قلب، عضلات، اعصاب، پوست و مو ایفا می‌کند.

ویتامینE  دو دسته توکوفرول و توکوترینول‌ها را در بر می‌گیرد. البته فرم‌های فعال آن آلفا و گاما توکوفرول می‌باشند که به عنوان آنتی‌اکسیدان محلول در چربی فعالیت می‌کنند و آلفا توکوفرول از گاما توکوفرول فعال‌تر است.

آلفا توکوفرول یک گیرنده چربی‌های رادیکالی است و از این طریق به واکنش‌های زنجیره‌ای رادیکال‌های چربی خاتمه می‌دهد و به عنوان آنتی‌اکسیدان اثر خود را اعمال می‌کند. در این واکنش‌ها یک رادیکال کم انرژی توکوفروکسیل تشکیل می‌شود که دیگر نمی‌تواند به عنوان آنتی اکسیدان عمل کند. این فرم رادیکالی ویتامینE  توسط ویتامین C به وضعیت اولیه‌اش بر می‌گردد. علاوه بر این، ویتامینE  می‌تواند از پرتئین‌های غشایی حاوی سلنیوم یا سولفور محافظت کند. اجازه دهید نگاهی به فواید ویتامینE  بر روی صورت بیاندازیم.

تصویر 1: فرم شیمیایی ویتامین E

اثرات درمانی:

ویتامین E برای چین و چروک و لکه های پیری

خواص آنتی‌اکسیدانی آن آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد اشعه فرابنفش را که باعث ایجاد چین و چروک و لکه‌های پیری می‌شوند، مسدود می‌کند. ویتامین E همچنین تولید کلاژن در پوست را که باعث حفظ خاصیت الاستیکی و جلوگیری از تشکیل چین و چروک می‌شود را بالا می‌برد. علاوه بر کم کردن سرعت تشکیل چین و چروک، ویتامین E همچنین با افزایش بازسازی و ترمیم سلول‌ها چین و چروک را محو می‌کند. استعمال منظم آن قبل از خواب هم خط خنده را از صورت پاک می‌کند. بسته به عمق خطوط، محو شدنشان هم به همان اندازه طول خواهد کشید. برای بهره بردن از این خاصیت مقدار کمی از ویتامین E را شب هنگام و بعد از پاک کردن آرایش با انگشت خود به پوست صورت بمالید.

 

اثرات ضد التهابی

ویتامینE  به علت مهار تولید و ترشح مدیاتورهای شیمیایی مثل هیستامین، می‌تواند اثرات ضد التهابی نیز روی پوست داشته باشد.

ویتامین E به عنوان یک التیام بخش بسیار مفید شناخته می‌شود. استعمال این ویتامین بر روی صورت باعث روشن شدن زخم‌ها، تسکین آفتاب سوختگی، کاهش چین و چروک و … می‌شود.

 

مرطوب کننده عالی

از آنجا که ویتامینE  سرشار از آنتی‌اکسیدان است به صورت یک نگاه درخشان می‌بخشد با این حال به خاطر خاصیت چسبندگی آن و محلول بودن در چربی و ویسکوزیته بالا به عنوان یک نرم کننده و مرطوب کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

درمان آفتاب سوختگی

احساس سوزش ناشی از آفتاب سوختگی جزئی را می‌توان با استفاده از ویتامینE  کاهش داد. ویتامینE  آسیب ناشی از اشعه فرابنفش خورشید بر روی پوست را به حداقل می‌رساند. ویتامین  Eبه خاطر اینکه با صدمات ناشی از اشعه فرابنفش مبارزه می‌کند به لوسیون‌های ضد آفتاب اضافه شده است.

 

خاصیت آنتیاکسیدان ویتامینE

ویتامینE  يك ويتامین محلول در چربی و يك آنتی‌اکسیدان اصلی و مهم در جلوگیری از فرآيند پراکسیداسیون لیپید است که با استقرار در غشاء سلولی وظیفه حفاظت اين ساختار مهم در برابر راديکال‌های آزاد پراکسیل (ROO-) تولید شده از اکسیداسیون چربی‌ها را بر عهده دارد.

 

منابع ویتامین E

ویتامین E در برگ سبز سبزیجات و میوهایی مانند انبه، جوانه گندم، تمشک و … موجود است. ما می‌توانیم بدنمان را با مقدار مورد نیاز ویتامین E به وسیله مکمل‌های ویتامین  Eکه حاوی ویتامینE  هستند غنی کنیم. ویتامین E  یک راه حل برای زیبایی است که پوست را جوان کرده و التیام می‌بخشد. ویتامین  Eبرای صورت، پوست، مو و ناخن شگفتی‌ساز است.

نتیجه گیری:

ویتامین Eدر ایزومرهای مختلف α، β، δ و γ توکوفرول وجود دارد. جمع‌آوری کننده رادیکال‌های آزاد و جلوگیری کننده از اثر تخریبی آنان در چربی‌های سلول‌ها و غشاء‌های سلولی می‌باشد. همچنین پایداری بیولوژیکی سلول‌ها را باعث شده و پوست را نرم و مقاوم می‌سازد علاوه بر این خاصیت مرطوب کنندگی نیز دارد. ایزومرهای عمل کننده در پوست δ و γ می‌باشند که به حد وفور در جوانه گندم وجود دارد. α توکوفرول محلول‌ترین فرم ویتامین Eدر چربی‌ها می‌باشد.

آنچه باید درباره کراتین بدانیم

کراتین

مقدمه:

کراتین چیست؟ کراتین نوع پروتئینی است که مو، پوست و ناخن شما را تشکیل می‌دهد. کراتین نیز می‌تواند در اندام‌های داخلی و غدد داخلی شما پیدا شود. کراتین یک پروتئین محافظ است، کمتر مبتلا به خارش و یا پاره شدن می‌شود و انواع دیگری دارد که  سلول بدن شما آن را تولید می‌کند. کراتین را می‌توان از پرها، شاخ‌ها و پشم حیوانات مختلف استخراج کرد و به عنوان عنصر در لوازم آرایشی مو استفاده می‌شود. از آنجا که کراتین بلوک ساختاری موی شماست، بعضی افراد معتقدند مکمل‌های کراتین، محصولات و درمان‌های مختلف می‌توانند باعث تقویت موهای شما و ایجاد سلامتی‌شان شوند.

 

 

مزایا و نتایج

افرادی که برای موهای خود از کراتین استفاده می‌کنند، گزارش می‌دهند که موهایشان به طور صحیح و راحت‌تر شانه می‌شوند. بسته به اینکه آیا موهای شما برای شروع استفاده سالم باشد اثرات بسیار متفاوت است، کراتین با تنظیم کردن سلول‌هایی که با یکدیگر روبرو می‌شوند، رشته‌های مو را تشکیل می‌دهند. لایه‌های سلولی، به نام کوتیکول مو، به لحاظ تئوری کراتین را جذب می‌کنند و در نتیجه موهایی که به نظر می‌رسد کامل و براق هستند. کراتین همچنین ادعا می‌کند که موهای فرفری را کمتر گره می‌خورند و سبک تر و راحت تر ظاهر می‌شود.

 

سرم و شامپو کراتین

سرم و شامپو کراتین می‌تواند ادعاهایی داشته باشد که مشابه با کراتین در سالن نیست. آن‌ها ادعا می‌کنند موهایی که آسیب دیدن و خشک شدن توسط گرما و رنگ مو بوسیله کراتین بیشتر مقاومت می‌کند و می‌‌تواند مو را اصلاح کند. محققان در سال 2013 نتیجه گرفتند که اجزای فعال کراتین عنصر امیدوار کننده‌ای برای افرادی هستند که موهای قوی‌تر را می‌خواهند.

 

مکمل کراتین

شما می‌توانید مکمل‌های کراتین را برای خرید در هر فروشگاه غذای بهداشتی پیدا کنید. مکمل‌های کراتین به صورت پودر و کپسول هستند. مکمل‌های کراتین بدون خطر نیستند. اگر بیش از حد استفاده شود، می‌توانند باعث ایجاد پروتئین بیش از حد در بدن شما شوند.

 

نتیجه‌گیری:

خطرات احتمالی و عوارض جانبی: استفاده از کراتین در سالن حاوی مقدار زیادی فرمالدئید است. بعضی از کارکنان در سالن‌های مو حتی خونریزی بینی و مشکلات تنفسی را از دست زدن به محصولات کراتین در طول زمان به طور مکرر گزارش کرده‌اند. این فرمالدئید بیش از پنج برابر میزان استاندارد ایمنی مواد شیمیایی قرار گرفته است. به همین دلیل زنان باردار باید از این روش اجتناب کنند. افراد مبتلا به حساسیت فرمالدئید یا مشکلات تنفسی نیز باید استفاده از کراتین را کنار بگذارند اما کراتین موجود در کرم‌ها این مشکل را ندارند.

کرم‌های کراتین جهت درمان مبتنی بر کراتین ادعایی دارند که مو را بازسازی می‌کند و موهای آسیب دیده توسط گرما را از آهن‌ جهت خشک کردن مو و عوامل شیمیایی مانند رنگ بازسازی می‌کنند.

کرم کراتین موی صاف، نرم و براق می‌دهد.

بازگرداندن کراتین از دست رفته مو.

مو را جوانسازی می‌کند و مو را پر از زندگی می‌کند.

به بافت مو آسیب نمی‌رساند و هیچ مواد مضر را شامل نمی‌شود.

 

نویسنده

محسن شجایی

منابع:

https://www.healthline.com

https://www.makkicosmetics.com